بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تفسیر دعای سحر ۷ :

اللَّهُمَّ انّی اسْئَلُک مِنْ رَحْمَتِک بِاوْسَعِها وَ کلُّ رَحْمَتِک واسِعَه؛ اللَّهُمَّ انّی اسْئَلُک بِرَحْمَتِک کلِّها.

تفسیر ادبی

«رحمت» به معنای «عطوفت» است و چون نسبت به پروردگار عالم داده شده است «اعطاءُ کلِّ ذی حَقٍّ حَقَّهُ»^[۱] است. پروردگار عالم رحم دارد؛ یعنی حّقِ هر کسی را قطعاً می دهد. از بزرگ ترین و نورانی ترین صفات پروردگار عالم، صفتِ رحمت است.

فرق بین رحمان و رحیم

«لا الهَ الّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحیم»؛^[۲]مؤثری در عالم هستی نیست جز خدا؛ خدایی که رحمان و رحیم است. در قرآن شریف صد و چهارده بسم الله داریم که در آن دائماً از خدا به صفت رحمان و رحیم نام برده شده است:

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم.» مراد از رحمان آن سعه وجودی فیض مقدس است: «وَ رَحمَتی وَسِعَتْ کلَ شی ء.»^[۳] در دعای کمیل می خوانید: «اللَّهُمَّ انّی اسْئَلُک بِرَحْمَتِک الَّتی وَسِعَتْ کلَّ شَیء؛ ای خدا! از تو سؤال می کنم، توجه به رحمتت دارم، آن رحمتی که همه چیز را گرفته است.» لذا فیض مقدس را «کنِ رحمانی» می گویند. و رحمتِ واسعه پروردگارِ عالم به نام «رحمان» نامیده شده است. اما «رحیم» آن رحمت رحمانی است که مقرّبین خدا به واسطه هدایت او هدایت می شوند و می رسند به آن جا که باید برسند. مقام بسط کمال وجود، وصول هر چیزی به کمالش از باب رحیمیت پروردگار عالم است. بنابراین بین رحمان و رحیم نسبت عام و خاص است. از این جهت هم برخی، رحمان را این گونه معنا کرده اند: «ای خدایی که رحم می کنی در دنیا بر مؤمن و کافر اما در آخرت فقط به مؤمن رحم می کنی.» عرفا عالم هستی را مظهر رحمان، و بهشت را مظهر رحیمیت پروردگار عالم گرفته اند. شاید آنان از قرآن شریف این استنباط را کرده اند که می فرماید: «وَ رَحمَتی وَسِعَتْ کلَّ شَی.»^[۴] اما در جای دیگر می فرماید: «انَّ رَحْمَهَ اللَّهِ قَریبٌ مِنَ الْمُحسِنین.»^[۵] خداوند سبحان دو گونه رحمت دارد: یکی رحمانی یعنی ما سِوَی اللّه رحمت رحمانی خداست. هر نعمتی به هر کس برسد، وجود شامل هر ماهیتی که بشود از باب رحمانیت پروردگار عالم است. و اما «رَحْمَهُ اللَّهِ قَریبٌ مِنَ الْمُحسِنَینَ» خداوند متعال عنایت های خاصی به انسان های نیکوکار دارد. عنایت خاص یعنی رحیمیت او.

شرح عرفانی

بنده وقتی به درخانه خدا می رود اگر توجه به رحیمیت خدا کند و ببیند که رحمت او بعضی اوسع بر بعض دیگر است. در آن حالت می گوید: «اللَّهُمَّ انّی اسْئَلُک مِنْ رَحْمَتِک بِاوْسَعِها؛ یعنی به آن صفات رحمانی ات، به آن صفتی که «وَسِعَتْ کلَّ شَی ءٍ»^[۶] به «کنِ» رحمانی تو را قسمت می دهم. ولی ناگهان توجه پیدا می کند که صفت رحمان و رحیم، عین ذات خداست، لذا می گوید: «وَ کلُّ رَحْمَتِک واسِعَه خدایا به درخانه ات آمده ام، توجهم به رحمت توست و تو را به وسیع ترین رحمت هایت قسم می دهم.» اللَّهُمَّ انّی اسْئَلُک بِرَحْمَتِک کلِّها؛ یعنی: ای خدا! همه رحمت هایت وسعت دارد و همه آن ها عین ذات توست و وجود تو اوسع از همه وجودها هست. ای خدا! به درخانه ات آمده ام و به ذات مقدست که اوسع از هروجودی است تو را قسم می دهم.» گاهی هم عارف از اسماء صفات به اسماء افعال می آید؛ یعنی به عالم کثرت گام می گذارد و نظر به فیض مقدس می کند. در آن فیض مقدس کثرت می بیند. در آن فیض مقدسی که به آن می گویند «کنِ رحمانی» و «مَشِیتِ مُطلَقِه.» معلوم است در این عالم وجود، حقیقت محمدی صلی الله علیه و آله و سلم از همه وجودها اوسع است، لذا می گوید: «اللَّهُمَّ انّی اسْئَلُک مِنْ رَحْمَتِک بِاوْسَعِها؛ ای خدا! به درخانه ات آمده ام، توجهم به رحمت توست و به وسیع ترین رحمت هایت، به آن وجودی که اوسع از همه وجودهاست.» (ای خدا! به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم تو را قسم می دهم) اما در همان حال به بسا