فایل پاورپوینت کامل رمضان در همدان

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل رمضان در همدان :

تدارک وسایل مورد نیاز برای ماه رمضان

در همدان، در ماههای پیش از رمضان، مردم همه در تدارک مواد غذایی لازم برای ماه روزه داری هستند. پیش از پیدایش یخچال برقی، خانواده ها بنا به وسع مالی خود، هریک مقداری آرد، نان، برنج، روغن، شیره، حبوبات، بقولات، مربّاجات و سبزیهای خشک شده را برای ایام روزه داری تهیه می کردند، و چون در آن زمان نگهداری گوشت دشوار بود آن را به صورت روزانه یا هفتگی خریداری می کردند. بعضی برای نگهداری گوشت برای مدّت چند روز، آنرا در زنبیلی گذاشته، با طنابی که به درختی بسته شده بود، به درون چاه آب-بالاتر از سطح آب-می فرستادند تا در آنجا خنک و سالم بماند و از ضایع شدن در امان باشد. برخی نیز گوشت را به صورت قورمه[۱] درآورده، کم کم به مصرف می رسانیدند. البته، در زمستانها نگهداری گوشت آسانتر بود؛ زیرا آن را در زیر سبدی نیمکره(به نام خاکریزه)، که در نقطه ای از حیاط یا ایوان که آفتاب بدان نمی رسید می گذاشتند، و این گوشت دهها روز و بلکه یکی دو ماه سالم می ماند.

پس از به بازار آمدن یخدان، خیلی ها گوشت را در یخدان قرار داده، روی آن یخ می ریختند و برای مدت یک هفته یا ده روز نگهداری می کردند. بعد از پیدایش یخچال و بویژه فریزر، نگهدای انواع گوشت آسانتر شد و خانواده ها توانستند گوشت مورد نیاز خود را یکماه بلکه بیشتر محافظت نمایند. شیو نگهداری پنیر نیز به این ترتیب بود که آنرا قطعه قطعه ساخته، درون کوز دهان گشادی می ریختند و آب نمک بسیار غلیظی بدان می افزودند تا از خطر فساد در امان باشد. اما پس از آمدن یخچال، شیر و پنیر و سایر لبنیات و میوه های تازه را در آن نگهداری می کنند.

کلوخ اندازان

یکی از رسومی که در همدان و اطراف آن متداول است، رسم «کلوخ اندازان»می باشد. بدین ترتیب که اگر ماه شعبان سی روز باشد، روز سی ام آن ماه را برای کلوخ اندازان در نظر می گیرند، و در صورت مناسب بودن هوا-بویژه اواخر اردیبهشت تا آخر مهرماه-به باغ و دست و صحرا می روند، و ناهار را با خانواده و دوستان صرف می کنند، و به گفتگو و خوش و بش و بازی می پردازند، و چند نوبت چای و میوه و آجیل می خورند، و هنگام عصر به خانه باز می گردند؛ و در صورتی که هوا مناسب نباشد-بویژه در فصول سرد سال -این مراسم را در خانه ها به جای می آورند. اگر ماه شعبان ۲۹ روز باشد، این مراسم را در روز بیست و نهم ماه شعبان انجام می دهند. البته، کسانی که بخواهند به پیشواز ماه مبارک رمضان بروند، روز آخر شعبان را روز مستحبّی می گیرند و کلوخ اندازان را یکی دو روز پیش از آن برپا می کنند.

چگونگی پی بردن به حلول ماه مبارک رمضان

اگر ماه شعبان سی روز باشد، روز بعد از آن به تحقیق اول ماه رمضان خواهد بود، و مردم با خیال راحت روزه خواهند گرفت. اما اگر ماه شعبان ۲۹ روز باشد و مردم در اینکه آیا فردا رمضانست یا خیر مردّد باشند؛ تعدادی از افراد امین را به بالای تپّه های بلند(مانند تپّ عباس آباد، تپّ حاج عنایت، تپّ مصلّی، کوه خورزنه و یا به بالای پشت بامها و گلدست مساجد می فرستند، تا آنها ماه نو را رؤیت کرده و حلول ماه جدید را بشارت دهند. پس از آمدن تلگراف به ایران، این کار آسانتر شد؛ زیرا به محض دیدن ماه در یکی از شهرها، مراتب تلگرافی به سایر شهرها مخابره می شد که داس مه نو رؤیت شده و مردم باید سحر بیدار شوند. پس از آمدن تلفن، رادیو و تلویزیون، این کار توسط وسایل ارتباط جمعی صورت می گیرد و مردم دیگر به قول اجماع کاری ندارند.

چگونگی پی بردن به آغاز و پایان سحر

از آنجا که در گذشته رادیو، تلویزیون و حتی ساعت وجود نداشت؛ مردم به صور گوناگون، آغاز و پایان سحر را به یکدیگر اطلاع می دادند. یکی از راهها این بود که در هر کوی و برزن همسایگانی برای مناجات به پشت بامها می رفتند، و با صدای خوش و بانگ بلند مناجات[۲] می کردند. مردم پس از پایان مناجات آنان، می فهمیدند که هنگام خوردن سحری است. گروهی با نگاه کردن به ماه و ستارگان-در شبهای غیر ابری-حدود ساعت را تشخیص می دادند و با دقّ الباب کردن در خان همسایگان و یا کوبیدن به دیوار اتاقهای مجاور، صاحبان آن اماکن را برای خوردن سحری از خواب بیدار می کردند.

از دور قاجار که توپ به همدان آمد، توپهایی را بالای تپّه مصلی تعبیه می کردند و دهان آنها را باروت و پارچه می گذاشتند و با سمبه می فشردند، و سه نوبت در شبهای ماه رمضان آتش می زدند و توپ در می کردند. نوبت اول، هنگامی که مردم می بایست بیدار شوند و غذاهای خود را گرم و سفره های سحری را آماده سازند. توپ دوم، برای تناول غذا و سرانجام توپ سوم نشان پایان سحری و آغاز صبح صادق بود که با شنیدن آن، روزه گیران می بایستی دست از غذا کشیده، برای شستشوی دندانها و ساختن وضو و خواندن نماز صبح آماده شوند.

بعد از آمدن ساعت و تلفن، مردم برای تعیین وقت، اغلب ساعات خود را کوک می کردند تا از رسیدن وقت آگاه شوند. تلفن نیز وسیل خوبی برای دادن اطلاع به دوستان و آشنایان بود. از زمانی هم که کارخان چرمسازی توسط ارباب اردشیر یگانگی(یکی از زرتشتیان خیّر) در همدان دایر شد؛ آن کارخانه در پایان سحر بوق خود را به صدا درمی آورد، تا کارگران از نقاط مختلف شهر یک ساعته خود را به کارخانه رسانند و مشغول کار شوند. بوق این کارخانه نیز تا مدّتها وسیل خوبی برای آگاهی از فرا رسیدن صبح بود.

ساعات کار مشاغل

کار کارگران کارخانه های چرمسازی و کبریت سازی و مانند آنها در ماه مبارک از ساعت ۶ بامداد آغاز می شد و تا یک بعد از ظهر ادامه داشت. سایر مشاغل نیز اغلب ساعات کارشان در طول ماه رمضان تغییر می کرد؛ چنانکه قهوه خانه ها، چلوکبابیها، هلیم فروشی ها و کبابیها و سایر خوراک پزی و خوراک فروشیها، تا نزدیک غروب بسته بودند و از غروب آفتاب به بعد کارشان را آغاز می کردند، و تا پاسی از شب گذشته ادامه می دادند.

دکانداران نیز معمولا یک ساعت دیرتر از روزهای معمولی، دکانهای خود را می گشودند و هنگام نماز ظهر تعطیل می کردند، و برای اقام نماز و استماع سخنرانی های مذهبی روان مساجد می شدند، و عصر هنگام دوباره مغاز خود را می گشودند. راسته بازارها و کاروانسراها هنگام افطار بکلی تعطیل می شدند، ولی مغازه داران خیابانی، دوره گردها و… پس از افطار نیز تا ساعاتی باز بودند.

زورخانه های شهر در ماه رمضان یک ساعت پس از افطار گشوده می شدند، و ورزشکاران باستانی در آنجا ورزش می کردند. حمامهای عمومی-به استثنای حمامهایی که در جوار بازار بودند-تا ساعتی پس از سحر باز بودند و از مردان پذیرایی می کردند. در طول روز نیز پذیرای بانوان بودند. نانواییها کارشان را از هفت یا هشت بامداد آغاز می کردند ولی اغلب ظهرها تعطیل بودند و دوباره یکی دو ساعت به افطار مانده تا پس از افطار به پخت نان اشتغال داشتند. کارهای سخت مانند آهنگری، چلنگری، حلبی سازی، قندریزی، رنگرزی، دباغی و مانند آن ها تا بعدازظهر دایر بودند و پس از آن تعطیل کرده، صاحبانشان روان خانه خود می شدند. قصابّخان شهر از سحر تا ظهر مشغول فعالیت بود، و آنگاه کار خود را تعطیل می کرد. اما غسّالخان شهر از هشت صبح آغاز به کار می کرد، و تا یکی دو ساعت به افطار مانده کارش را ادامه می داد، و اگر مرده ای نشسته می ماند، آنرا به امانت برای صبح فردا نگه می داشتند.

غذاهای افطار و سحر

روزه داران معمولا افطارشان را با نان و پنیر و سبزی و گرده[۳] و انگوشت پیچ[۴] و مانند آن باز می کردند و پس از خوردن قنداق(-قنداب) یا چای شیرین، به خوردن غذاهایی که برای افطار آماده شده بود می پرداختند. غذاهای افطار را بیشتر آش رشته، هلیم، حلوا، کوفته، شام کباب[۵] و در سالهای اخیر ماکارونی، لازانیا و حتی پیتزا تشکیل می دهد. غذای سحر را اغلب آبگوشت، چلو خورش، چلوکباب، چلو مرغ، چلو ماهی و گاهی کوفته و مخمل پول(مخلوطی از برنج و رشت بوداده) و… تشکیل می دهد. در بیشتر خانه ها، در پای سفر افطار یک بشقاب یا دیس پر از لوبیا، بامیه و گوش فیل که شیرینی مخصوص ماه رمضان است وجود دارد. برای جلوگیری از تشنه شدن روزه داران در طول روز، معمولا غذاهای ماه رمضان را کم نمک می گیرند. برخی نیز برای این کار چند قرص نعنا مصرف می کنند.

در فاصل افطار و سحر

در فاصل میان افطار و سحر، خانواده ها اغلب به دیدار یکدیگر می روند، و ضمن خوردن خوراکیها و میوه ها و شیرینی های ماه رمضان، به گفتگو و تبادل نظر می پردازند. گاهی همین دید و بازدیدهای مقدمه ای برای انعقاد قرارداد عروسی میان دو زوج و زوج جوان می شود. در این مجالس، پیرمردها و پیرزنان به کشیدن قلیان و ذکر خاطرات و سفرهای خود می پردازند، و تجارب خود را رایگان به جوانان منتقل می سازند.

یلان، گردان و پهلوانان نیز به زورخانه رفته، در گود چرخ می زنند، و یا با میل و کبّاده و سنگ ورزش می کنند. مردان جوان اغلب به قهوه خانه ها رفته، پای نقل نقّالها می نشینند و یا با یکدیگر شاه وزیر[۶] بازی می کنند. باید دانست که زورخانه های شهر در شبهای احیا تعطیل است، و ورزشکاران در آن شبها برای ادای وظایف دینی و مذهبی به مساجد و تکایا می روند.