فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی

فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل زندگی و سیره حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی :

مقدمه

یکی از ابعاد حوزه مطالعاتی و پژوهشی سبک زندگی، معطوف به بررسی الگوها، مراجع یا انواع سبک های زندگی رایج است که معمولا منجر به معرفی تیپ های مختلف سبک زندگی یا سنخ شناسی الگوهای سبک زندگی در گروه ها و جوامع می شود (برای مثال رجوع شود به: شهابی، ۱۳۸۶ و شکوری، ۱۳۸۰). بنابراین مسائل و سؤالاتی در خصوص انواع الگوهای بومی (یا سنتی) و مدرن سبک زندگی، تغییرات الگوها و کم و کیف پاسخگویی الگوهای موجود یا در دسترس جامعه به نیازها و مطالبات گروه های مختلف سنی، جنسی و…مطرح است. در جامعه ایرانی نیز سبک های متعدد و متفاوتی از سبک زندگی وجود دارد که هر کدام متأثر از الگوها یا مراجع مختلفی قرار دارند. بعد دیگر این مسئله، به لزوم اتخاذ رویکردهای هنجاری و سیاست گذاری فرهنگی در باره ارائه الگوی سبک زندگی مطلوب است، به شرط آنکه این الگو امکان نفوذ و اثرگذاری بر آحاد کنشگران و جامعه را داشته باشد. از جمله الگوهای مهم و نافذ که در زمره الگوی سنتی قرار می گیرند، سبک زندگی دینی و یا مذهبی است که به سبب قوت حضور دین در جامعه ایرانی، از جایگاه مهمی برخوردار است. در حقیقت، توجه و تأمل درباره ضرورت و امکان ارائه «الگوی زیست مسلمانی» یا به تعبیر قرآنی «حیات طیبه» در دنیای امروز اهمیت فراوانی دارد. از جمله سؤالات مطرح در این باره میزان کفایت یا پاسخگویی الگوهای دینی سبک زندگی به نیازهای موجود و میزان انطباق آن با شرایط موجود و اساسا توان یا قابلیت پاسخگویی مراجع دینی (مبتنی بر احکام و دستورات دینی) به نیازهای روزمره کنشگران در عرصه های مختلف سبک زندگی از جمله پوشش، مصرف و… است که با عنایت به پیش فرض های سیاست گذارانه عجالتا آن را پذیرفته و تلاشی برای اثبات آن نمی نماییم و آن را به عنوان یک پیش فرض می پذیریم.

اکنون یک مسئله مهم، ضرورت ارائه الگوی قرآنی واسلامی در مقابل الگوهای غربی و الگوهای غیربومی است. این الگو می تواند مبین یک الگوی سالم و نشاط بخش برای زندگی آحاد جامعه باشد که باید از سوی سیاست گذار فرهنگی مورد توجه قرار گرفته و در چارچوب سیاست های هنجاری مورد تأکید مراجع ذی ربط باشد. به عبارتی، ورود به این بحث با این پیش فرض است که «الگوی زندگی فاطمی» می تواند در عصر حاضرمورد توجه قرار بگیرد. اهم دلایل آن عبارتند از:

– به دلیل اقتضائات و نیازهای جاری، این الگو می تواند در جامعه دینی و شیعی مورد استقبال جامع ایرانیان معتقد به مکتب اسلام ناب که در آموزه های علوی و فاطمی یافت می شود، قرار گیرد.

– احتمال نفوذ و اثرگذاری این الگو در جامعه ایرانی به نحو جدی وجود دارد.

– این الگو جامع بوده و می تواند تمامی ابعاد سبک زندگی را پوشش دهد. ارائه یک بحث جدی اما مختصر از دیدگاه دینی درخصوص اینکه از نگاه حاکمیتی (نظام جمهوری اسلامی) و نیز فقهی کلامی، نظام سیاسی می تواند و باید در حوزه فرهنگ، آداب و رسوم و رفتارهای اجتماعی فرهنگی ملاحظه و سیاست گذاری کند.

در جهت تبیین و تشریح ساختاری سه مبنای بیان شده، توجه به این اصل مهم ضروری است. از آنجا که برابر با هنجارهای پذیرفته شده در نظام جامعه شناختی کشور ما، از جهت پذیرش الگوها و آموزه های دینی که ارتباط مستقیم در ساختار جامعه داشته، با عنایت به اینکه این هنجارها در طول تاریخ و از دیرباز در اجزای مختلف و لایه های متفاوت جامعه، نهادینه شده است، به همین جهت باید تمامی مراحل مربوط به نظام نامه های آموزشی و ترویج بایدها و نبایدها، پسندیده ها و ناپسندها به نحوی باشد که با باورها و اعتقادات عامه مردم، همخوانی و همسانی داشته باشد. نظر به اینکه این همسانی باید با آرایه های متداول در شکل تربیت دینی و به موازات هم جلو برود، لزوم دریافت این مهم از فرهنگنامه های مدون دینی، بدیل می نماید. بنابراین، توجه به دریافت این الگوها از آموزه های پیامبر (ص) و اهل بیت طاهرینشان، مسئله ای روشن و غیرقابل خدشه است و از این منظر، دریافت این الگوها در زندگی حضرت زهرا (س) اهمیت می یابد.

۱. مفهوم سبک زندگی

سبک زندگی یک مجموعه منسجم از رفتارها و کنش های افراد یک گروه، جامعه در یک دوره زمانی مشخص است. می توان آن را روش خاصی از زندگی نیز دانست. در ادبیات جامعه شناختی، سبک زندگی مجموعه رفتارهایی تعریف شده است که افراد یا گروه ها آن را برمی گزینند و می تواند تجلی، نگرش ها و گرایشات آنها و وجه تمایز آنان از سایرین باشد (الفت و سالمی، ۱۳۹۱). همچنین الگویی است برآمده از ارزش ها و باورهای مشترک یک گروه یا جامعه که به صورت رفتارهای مشترک ظاهر می شود (مهدوی کنی، ۱۳۸۸: ۵۱)، به زبان دیگر، مجموعه ها یا الگوهای خودآگاه و دقیقا توسعه یافته ترجیحات فردی در رفتار شخصی مصرف کننده است. به تعبیر بوردیو، سبک زندگی فعالیت های نظام مندی است که از ذوق و سلیقه فرد ناشی می شود و بیشتر جنبه عمیق و خارجی دارند و در عین حال به صورت نمادین به فرد هویت می بخشند و میان افراد گوناگون تمایز ایجاد می کنند.

در مجموعه تعاریف سبک زندگی، به سه ویژگی متفاوت تأکید شده است: ویژگی های زیباشناختی، ویژگی های تمایزبخشی و تجسم امروزین یا ابعاد تجملی زندگی (الفت و سالمی، پیشین). «آلفرد آدلر» از این اصطلاح برای اشاره به حال و هوای زندگی فرد استفاده کرد. سبک زندگی هدف فرد، خودپنداره، احساس های فرد نسبت به دیگران، و نگرش فرد نسبت به دنیا را شامل می شود (فیست و فیست، ۱۳۸۷: ۹۷).

«لیزر» (۱۹۶۳) سبک زندگی را براساس الگوی خرید کالا تعریف می کند. به نظر وی سبک زندگی نشان دهنده شیوه زندگی متمایز جامعه یا گروه اجتماعی و نشان دهنده شیوه ای است که مصرف کننده در آن خرید می کند و شیوه ای که کالای خریداری شده مصرف می شود، بازتاب دهنده سبک زندگی مصرف کننده در جامعه است (خوشنویس، ۱۳۸۹: ۱۰). سولومون اعتقاد دارد: هر جامعه ای دارای سبک و شیوه زندگی متفاوتی است.

سبک زندگی، فعل و انفعال فرد را در محیط زندگی او نشان می دهد. در جوامع سنتی انتخاب های مبتنی بر مصرف به شکل گسترده ای براساس طبقه، کاست، محیط روستا یا خانواده دیکته می شود، در حالی که در جوامع مدرن به هر حال مردم دارای آزادی عمل بیشتری در انتخاب کالاها و خدمات و فعالیت هایی هستند که به نوبه خود هویت اجتماعی را خلق می کند (رسولی، ۱۳۸۲: ۵۴). «سازمان بهداشت جهانی» سبک زندگی را این گونه تعریف می کند: «اصطلاح سبک زندگی به روش زندگی مردم و بازتابی کامل از ارزش های اجتماعی، طرز برخورد و فعالیت ها اشاره دارد. همچنین ترکیبی از الگوهای رفتاری و عادات فردی در سراسر زندگی (فعالیت بدنی، تغذیه و…) است که در پی فرایند جامعه پذیری به وجود آمده است» (قاسمی پاکرو، ۱۳۹۰: ۱). «محمد فاضلی» در کتاب «مصرف و سبک زندگی»، معنای این واژه را عبارت می داند از: «طیف رفتاری که اصلی انسجام بخش بر آن حاکم است و عرصه ای از زندگی را تحت پوشش دارد و در میان گروهی از افراد جامعه قابل مشاهده است و الزاما برای همگان قابل تشخیص نیست؛ اگرچه محقق اجتماعی میان آن و بقیه طیف رفتارهای افراد جامعه، تمایز قائل می شود» (فاضلی، ۱۳۸۲: ۸۳). نویسنده کتاب «دین و سبک زندگی» می نویسد: «سبک زندگی عبارت است از الگوی هم گرا (کلیت تامی) یا مجموعه منظمی از رفتارهای درونی و بیرونی، وضع های اجتماعی و دارایی ها که فرد یا گروه بر مبنای پاره ای از تمایلات، و ترجیح ها و سلیقه اش و در تعامل با شرایط محیطی خود ابداع یا انتخاب می کند. به اختصار، سبک زندگی، الگو یا مجموعه نظام مند کنش های مرجح است» (مهدوی کنی، ۱۳۸۸: ۷۸).

سبک زندگی[۱] در عربی به السنه معروف است. این اصطلاح برای توصیف شرایط زندگی انسان استفاده می شود. این عبارت پس از آنکه توسط مسلمانان از روش زندگی پیامبرشان، یکی از چهار مرجع یافتن حکم خدا و رسولش در کنار قرآن و عقل و اجماع علما برگزیده شد. برخی نظیر روبرتز[۲] معتقدند: باید تعریفی عام و مطابق شرایط هر جامعه از این مفهوم داشت. به نظر وی هرکس مجبور است اهمیت تعریفی را که پذیرفته است با نشان دادن یافته های جدید حاصل از آن توجیه کند. این موضع گیری ها دشواری ارائه تعریفی از سبک زندگی را نشان می دهند.

در تعریف مفهومی سبک زندگی، گیدنز معتقد است: «سبک زندگی را می توان به مجموعه ای کم و بیش جامع از عملکردها تعبیر کرد که فرد آنها را به کار می گیرد، چراکه نه فقط نیازهای جاری او را بر آورده می سازد، روایت خاصی را هم که وی برای هویت شخصی خود برگزیده است در برابر دیگران منسجم می سازد. شیوه زندگی، مجموعه ای نسبتا منسجم از همه رفتارها و فعالیت های یک فرد معین در جریان زندگی روزمره است».

بوردیو «سبک زندگی» را به معنای «سلیقه ها یا عادت واره ها»، به کار می برد.

عادت واره ها اصول تکثیرگر رفتارهای متمایز و متمایزکننده اند. اسلوبی که عبارت است از: مجموعه وحدت گرایی از انتخاب ها که اشخاص، اموال و افعال خاصی را بر موارد دیگر ترجیح می دهند.

کانتر و زابلوکی[۳]، در تعریف سبک زندگی می گویند: «حد و مرزی که در چارچوب آن اعضای شبیه یا متفاوت از یکدیگرند هم از جهت توزیع درآمدها و هم از جهت انگیزش هایی که بنیاد چنین توزیعی است».

از مجموع تعاریف پیش گفته درباره «سبک زندگی» چند نکته استنباط می شود:

– سبک زندگی، یک روش زندگی، الگوی عمل، مجموعه عملکردها، روش سازماندهی زندگی، ترجیحات رفتاری و مادی و الگوی مصرف است.

– سبک زندگی انتخابی است و بر تصمیم گیری فرد در جهت عمل استوار است.

– گزینش سبک زندگی خاص، بر سلیقه و علاقه فرد استوار است.

– گزینش سبک زندگی خاص به منابع و امکانات در دسترس، موقعیت اجتماعی فرد، زمینه اجتماعی و بافت و ساختی که فرد در آن قرار گرفته است، مشروط می شود.

– هر چه ساخت و بافت اجتماعی دارای ویژگی ها و امکانات مساعد بیشتری در جهت رهایی بخشی کنشگران از قید و بندهای ساختی باشد، به همان نسبت امکان تبلور هویت فردی و اجتماعی کنشگران و به عبارت دیگر امکان بیانگری و معرفی خود از طریق گزینش سبک زندگی خاص بیشتر خواهد بود.

– از رهگذر انتخاب سبک زندگی، می توان وجوه تشابه و تفاوت کنشگران را به یکدیگر و از یکدیگر تعیین کرد. به عبارت دیگر، سبک زندگی متمایزکننده افراد و گروه هاست.

– هر سبک زندگی خاص، از انسجام نسبی برخوردار است. مجموعه رفتارها و فعالیت های هر کنشگر با تکیه بر ابزارها، امکانات و توانایی های خاص در موقعیت و زمینه ای ویژه، در جهت پاسخ به خواسته ها، ترجیحات و نیازهای خاص کنشگر جهت بیانگری خود معنا می یابد (کریمی، ۱۳۹۰).

۱-۱. مؤلفه، ابعاد یا جنبه های سبک زندگی

بر اساس ادبیات موجود، ابعاد سبک زندگی عبارتند از: ۱. مصرف کالاها و خدمات و شیوه های مصرف، ۲. سیاست بدن (الگوی تغذیه، آرایش، ورزش و بهداشت سلامت)، ۳. الگوی گذران اوقات فراغت و تفریحات، ۴. الگوی پوشش، ۵. شیوه تعاملات و ارتباطات اجتماعی و آداب معاشرت، ۷. رفتار محیط زیستی، ۸. شیوه هویت سازی و بیان و عرضه خود، ۹. نحوه صحبت، ادبیاتو علائق هنری، ۱۰. الگوی ازدواج، همسرگزینی، روابط زناشویی و روش های تربیتی، ۱۱. عقاید، باورها، ارزش ها و گرایش های اجتماعی، ۱۲. کیفیت مشارکت های اجتماعی و مدنی و ۱۳. دارایی های فرهنگی (کتاب، اثاثیه، تزئینات منزل و…).

بدیهی است که تمامی این جنبه ها را می توان با روش الگویابی و مفهوم جویی و همچنین تطابق و دریافت مناط از آموزه های دینی به دست آورد. قابل ذکر است که رابطه انسجامی میان عناصر و ابعاد یک الگو متفاوت است و بین آنها روابطی از نوع همسازی کامل تا عدم همسازی (عدم انسجام) مشاهده می شود (فاضلی، ۱۳۸۲: ۹۱). از نظر دینی مؤلفه های مهم سبک زندگی شامل ابعاد فرهنگی، اعتقادی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و خانوادگی است. همچنین در تفکر دینی قلمروهای سبک زندگی در زندگی فردی نیز بسیار مهم و برجسته است.

۲. اهمیت و ضرورت طرح الگوی سبک زندگی فاطمی (س)

یکی از شئون پیامبر ختمی مرتبت (ص) به عنوان آخرین، کامل ترین و جامع ترین رسل که آورنده عصاره شریعت تمامی انبیا می باشد، تبیین حقایق الهی و قرآنی است و به این حقیقت، قرآن گواهی می دهد (نحل، ۴۲). این وظیفه اصلی و تعیین کننده تبیین، خطی است که بعد از رحلت پیامبر (ص) نیز باید ادامه پیدا کند. به همین جهت و قطعا رهبری جامعه بعد از پیامبر (ص) باید به روش کسانی باشد که شایسته این منصب باشند. این شایستگی در دو بعد علمی و عملی، برازنده اهل بیت (ع) است که طبق قرآن، از هر گونه کژی و کاستی پیراسته هستند (احزاب، ۳۳). پیامبر(ص) بر همین مبنا، بارها و به ویژه در اواخر عمر شریفشان، بر این معنا تصریح کردند و فرمودند: «همانا در میان شما مسلمانان، دو یادگار گرانسنگ و جاودانه باقی می گذارم که معیار اصلی راه صحیح از سقیم بوده و هرگز از هم قابل انفکاک نیستند و مادام که به هر دو چنگ تمسک و توسل زنید، گمراه نخواهید شد».[۴] این تبیین تاریخی و استراتژیک به عنوان حدیث متواتر و جاودانه ثقلین در منابع فراوان از عامه مانند تمامی مصادر شیعی نقل شده است (نیشابوری، بی تا: ۱۲۳؛ نووی دمشقی، ۱۴۲۱ ق: ۲۱۱؛ کوفی، ۱۴۱۲ ق: ۴۰۷).

بنا بر این اصل، فاطمه (س)، به عنوان عصمت کبرای الهی، جزء پنج نفر اصحاب کساء و اهل بیت (ع) است که آیه تطهیر در شأن وی نازل شده و به این واقعیت، خود پیامبر (ص) بارها تأکید داشته اند (زرندی حنفی، ۱۳۷۷ ق: ۳۲۹؛ صالحی شامی، ۱۴۱۴). به همین مناسبت است که امام عسکری (ع) فرمود: ما جمله امامان، حجت های خداوندی بر مردم بوده و مادرمان فاطمه (س) حجت خداوند بر ما می باشد[۵] ( محدث قمی، بی تا، ماده حجت). بنابراین و با التفات به این حقایق، دریافت آموزه های فاطمی (س) اهمیت و ضرورت خود را می نمایاند.

۳. جایگاه حضرت فاطمه (س)

۱-۳. جایگاه حضرت فاطمه (س) در قرآن

حضرت فاطمه (س)، بنابر مفهوم منطوقی کتاب الهی، برترین زنان عالم است. در وصف حضرت مریم (س) این تصریح در قرآن (آل عمران، ۴۲) دال بر عظمت شأن حضرت زهرا(س) است. مریم (س) به هر دلیلی دارای این کرامت و مقام شد، به طور بالاتر و والاتر در فاطمه (س) این معیارها وجود داشته است. اگر مریم (س)، عابده و قدیسه بود، زهرا (س) بالاتر، اگر مریم (س) مادر عیسی (ع) بوده، فاطمه (س) مادر یازده حجت باهره الهی بود و علاوه بر اینها، فاطمه (س) همسر سید اوصیا، شهیده راه حقیقت و دفاع از ولایت و دارای ده ها خصال والا بود. به همین جهت پیامبر (ص) تأکید فرمودند: مریم (س) برترین زنان جهان در عصر خودش بود و دخترم فاطمه (س)، برترین زنان در همه زمان هاست[۶] (ازدی، ۱۴۱۶ ق، ۱: ۵۰۲؛ نسایی، ۱۴۱۱ ق، ۴: ۲۵۳؛ صدوق، بی تا، ۲۳۸؛ مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ۷۵: ۱۷ ح ۱). همچنین در آیه تطهیر، صراحت نزول آن در شأن وی در منابع بی شماری به ویژه در عامه وارد شده است (بن حنبل، بی تا، ۶: ۲۸۸؛ ترمذی، ۱۴۰۳ ق، ۵: ۳۰، حاکم نیشابوری، ۱۴۰۶ ق، ۲: ۴۱۶؛ طبری، ۱۴۱۵ ق، ۲۲: ۹).

آیه مباهله که در مورد اثبات حقانیت اسلام، پیامبر، اهل بیت (ع) (آل عمران، ۶۲) است، مصداق ولایی در تأکید به ارزش مقامات الهیه آن حضرت است (ابن صباغ مالکی، ۱۴۰۹ ق: ۱۲۰؛ ابن اثیر جزری، ۱۲۹۰ ق، ۴: ۲۶؛ ابن مغازلی شافعی، ۱۲۹۴ ق: ۲۶۳؛ هیثمی، ۱۴۱۴ ق: ۱۷۸).

فاطمه (س) در آیه اطعام که شامل هفده آیه سوره مبارکه الانسان است نیز به اوصاف بهشتیان ستوده شده است (فخر رازی شافعی، ۱۳۰۸ ق، ۸: ۲۷۶؛ گنجی شافعی، ۱۳۵۶ ق: ۲۰۱؛ محب الدین طبری، بی تا: ۱۰۲؛ حموینی، ۱۳۹۸ ق، ۲: ۵۶).

آیه مودت نیز از جمله آیاتی است که بی شک در شأن آن حضرت است (شوری، ۳۳). مفسرین فراوانی از عامه به آن تصریح کرده اند و در نهایت یقین و بدون تردید است (سیوطی، ۱۳۶۵ ق، ۶: ۵؛ ابن کثیر، ۱۴۱۲ ق، ۴: ۸۵؛ ابن جوزی حنبلی، ۱۴۰۷ ق، ۲: ۱۹۹).

۲-۳. جایگاه حضرت فاطمه (س) در روایات

ایشان محبوب ترین شخص، طبق نص پیامبر (ص) از بین زنان بوده است (بخاری، ۱۴۰۹ ق: ۲۰۹، ابن ابی عاصم، ۱۴۱۱ ق، ۵: ۳۵۸: ۲۹۴۷، ابویعلی، بی تا، ۴: ۳۵۲؛ طبرانی، ۱۴۰۳ ق: ۸۴). همچنین وی تنها همشأن و هم رتبه امیرالمؤمنین (ع) است (خطیب خوارزمی حنفی، بی تا، ۱: ۶۶؛ خطیب بغدادی، ۱۳۴۹ ق، ۱: ۲۵۹). وی طبق تصریح منابع عامه، مخاطب فرشتگان بوده است (ایوب بن شاهین، ۱۴۱۱ ق: ۲۷؛ اسکافی، بی تا: ۲۳۶). فاطمه (س) طبق روایت نبوی در اوج عرفان بوده و تسبیحات حضرت زهرا (س) که به برکت وی تعلیم داده شده، حاکی از همین معناست (محاملی، ۱۴۱۲ ق: ۱۷۲؛ خیثمه قرشی، ۱۴۰۰ ق: ۱۹۰؛ ابن بلبان، ۱۴۱۴ ق، ۱۲: ۳۳۹). و به همین نص او معیار ایمان بوده است (ابن کثیر، ۱۴۰۸ ق، ۸: ۴۰؛ ابن ماجه قزوینی، ۱۳۵۵ ق، ۱: ۵۲). وی در منابع عامه دارای مقام شفاعت شمرده است (ابن ضحاک، ۱۴۱۲ ق:۳۶۰). علاوه بر اینها، ده ها روایت از پیامبر(ص) از طریق منابع عامه که علاوه بر صدها روایات منقوله از ائمه (ع) در مورد شأن حضرت وجود دارد که می توان آن را اندکی از بسیار دانست.

۱-۲-۳. گزارشهای متواتر تاریخی

بسیاری از گزارش های تاریخی پیرامون رخدادهای زمان زندگی و حوادث خون و جانسوز بعد از رحلت پیامبر (ص) منجر به شهادت مظلومانه وی و به ویژه نقش بی بدیل او در دفاع از حریم رهبری امت و ولایت، حاکی از اوج عرفان و امتیازات بی شمار وی است.

نظر به اهمیت فوق العاده و تأثیرگذاری آموزه های تربیتی و سیره اجتماعی و خانوادگی وی، توجه تامی در مراکز پژوهشی به سیره آن حضرت وجود دارد. به همین مناسبت می توان از برخی از آثار نام برد:

– دانشنامه فاطمی (س): این اثر، توسط محققین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تحقیق و به زیور طبع آراسته شده است. این اثر که در شش مجلد است، شامل ابعاد و زوایای مختلف پیرامون مناقب، جایگاه، مکانت، آموزه ها و… است.

– فرهنگ سخنان فاطمه (س): این اثر توسط گروه حدیث پژوهشکده علمی و کاربردی باقرالعلوم (ع) تحقیق و به چاپ رسیده است. مبنای این اثر، به دست آوردن آموزه های فاطمی و پردازش آن بوده است که بر مبنای منابع فریقین است.

– فاطمه الزهرا من المهد الی اللحد: اثر مرحوم علامه سیدمحمدکاظم قزوینی است که در مورد سایر معصومین (ع) نیز به همین سبک عمل کرده و بسیار نغز و گویاست.

– فاطمه الزهرا (س): این کتاب از آثار بسیار ذی قیمت علامه امینی، صاحب کتاب و مجموعه تاریخی، جاودانه و گرانسنگ الغدیر و در نوع خود بی نظیر است.

علاوه بر آثار فوق که در واقع به شکل فرهنگنامه ای حاکی از توجه سیره و آموزه های فاطمی (س) است، آثار فراوان دیگری نیز موجود است که مجموع آن تا کنون ۷۳۵ اثر به دوازده زبان زنده دنیاست (گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم (ع)، ۱۳۸۶: ۱۲).

این مقاله، با عنایت به ضرورت دریافت مؤلفه های سبک زندگی در آموزه های فاطمی (س) درصدد بررسی مؤلفه ها در زندگی و خطبه های آن حضرت و حصول نتیجه گیری است.

۳-۳. جایگاه حضرت فاطمه (س) در عصر نبوی (ص)

آن حضرت در دوران پدر گرامیشان رسول اکرم (ص) برهه های مهمی داشتند که هر کدام با توجه به مبحث مورد نظر، مورد مداقه قرار می گیرد.

۱-۳-۳. قبل از تولد

ایشان قبل از تولد، انیس و مونس مادرش حضرت خدیجه (س) بود. خدیجه، بانوی یگانه ای بود که عشق به پیامبر (ص) در وجود او نهادینه شده بود. به همین جهت، او حبیبه دل پیامبر (ص) شمرده می شد؛ به نحوی که آن حضرت، همواره از وی به نیکی یاد می کرد. خدیجه بانوی بی بدیلی بود که قبل از ازدواج با پیامبر (ص) به همه خواستگاران خویش علی رغم حسب، نسب و موقعیت ممتاز عربی، جواب رد داده بود (حمیری، ۱۴۱۳ ق: ۳۲۵). وی از پاکی محمد (ص)، نجابت و حیای او مطلع بود و به صدق و صفای او ایمان داشت (ابن حماد دولابی، ۱۴۱۷ ق: ۲۷). وقتی که حضرت از وی خواستگاری کرد، با دل و جان پذیرفت (ابن حمدان، ۱۴۱۱ ق: ۵۲). وی با خطبه پرشور ابوطالب (ع) که مطابق با شریعت ابراهیم (ع) و آیین حنیف بود به ازدواج پیامبر (ص) درآمد (ابن ابی الجمهور، ۱۴۰۳ ق، ۳: ۲۹۸).

اولین ثمره این ازدواج تاریخی، تولد قاسم بود که مدتی بعد درگذشت. فرزند دوم ایشان، عبدالله بود که او نیز در کودکی وفات یافت. علی رغم این مصائب، طلوع نور رسالت و ایمان آوردن وی به عنوان اولین بانوی مسلمان، شرایط جدیدی برای وی فراهم آورد. وی و همسرش و همین طور علی (ع) سه نفری بودند که در تمام جهان، اولین نمازگزاران در کنار کعبه بودند (ابن حنبل، پیشین، ۱: ۲۰۹؛ طبرانی، معجم الکبیر، بی تا، ۱۸: ۱۰۲). وی به دلیل ایمان به پیامبر (ص) به تدریج از طرف زنان مکه تحریم شده و با وی رفت وآمد نمی کردند و تنها مونس وی، مادر امیرالمؤمنین (ع) حضرت فاطمه بنت اسد بود. هنگامی که این غم ها، سینه او را می فشرد، خداوند متعال به پیامبر(ص) مژده داد که به زودی صاحب فرزندی خواهند شد که خیر کثیر در او نهفته است. به همین جهت، وی چهل روز به روزه و شب ها به نماز گذراند تا اینکه حق تعالی، امر مقدر خویش را به ظهور رسانیده و خدیجه (س) به فاطمه (س) باردار گردید (بحرانی، ۱۴۱۳ ق، ۳: ۲۲۴). هنگامی که چند ماهی از بارداری وی گذشت، با کودکی که در رحم داشت به اذن حق تعالی سخن می گفت و درواقع او باعث آرامش مادرش بود و گاه پیامبر(ص) از خدیجه (س) می پرسید: در اطاق خویش می شنیدم که سخن می گویی؟ خدیجه (س) پاسخ می داد: آری، با کودکی که در رحم دارم. او قبل از تولد خویش، انیس و مونس من می باشد (ابن حمزه طوسی، بی تا: ۲۸۵ ح ۲۴۴ /۱). در واقع این ایجاد آرامش فرزند برای مادر نکته ای است که از مان ابتدای مادری ایجاد می شود و اوج آن در فاطمه (س) نسبت به مادر خویش بوده است.

۲-۳-۳. مایه آرامش پدر و مادر

فاطمه (س) در پگاه بیستم جمادی الثانی سال پنجم بعثت متولد شد (کلیتی، ۱۳۶۳ ش، ۱: ۴۵۸). نظر به اینکه فرزندان دیگر درگذشته بودند و علاوه بر آن، جایگاه و رتبت عظیم فاطمه (س) مقدمات و شیوه تولد او، همه و همه عوامل مهمی بودند که مایه آرامش فراوان پیامبر(ص) و خدیجه (س) می شد. روز به روز، مهر و الفت وی به والدینش روزافزون می شید. سال های آغازین اسلام و شدت آزار و اذیت مشرکین، وضعی خاص ایجاد کرده بود. در سال هفتم بعثت، یعنی در دو سالگی فاطمی (س) ماجرای تحریم اقتصادی و محاصره اجتماعی مسلمانان پیش آمد. سه سال، به همین منوال گذشت و در ایام بسیار دردآور، او رنج ها و صدمات دوران کودکی را با مادرش گذراند، اما رخداد بسیار تلخ و غم انگیز، رحلت مادر گرامی ایشان در سال دهم بودکه آن سال را برای او تبدیل به عام الحزن نمود (ابن عبدالبر، ۱۴۱۲ ق، ۴: ۱۸۸۱). وی بعد از دفن مادر و هنگامی که با پدر تنها شد، به شدت اشک می ریخت و جبرئیل برای تسلی دل او به پیامبر(ص) مژده داد که خدیجه (س) در عالی ترین مرتبه بهشت قرار دارد و از این مژده، دل فاطمه (س) آرام گرفت (قاضی نعمان، بی تا، ۳: ۱۷).

وی پس از مادر به قدری مونس پدر بود که به لقب «ام ابیها»، به معنای مادر پدرش خطاب می شد و این یکی از مؤلفه های مهم در الفت و آرامش متقابل بود که بین او و پدرش وجود داشت (اربلی، ۱۴۰۵ ق، ۲: ۹۰). دفاع وی از پدرش مثال زدنی بود. وقتی مشرکین درصدد اذیت پیامبر(ص) برمی آمدند، او به دفاع از پدر برمی خاست. گاه می شد که بر سر و صورت پیامبر(ص) خاکروبه یا شکمبه شتر می ریختند و او با دست های کوچک، سر و روی پدر را پاک می نمود (ابن هشام، ۱۳۸۳ ق، ۲: ۲۸۳). گاه نیز شکایت مهاجمان را به عمویش ابوطالب می برد و آن حضرت به دفاع از پدرش می آمد و ابوطالب به اتفاق برادرش حمزه، همان رفتار را با مشرکین می نمود (مجلسی، پیشین، ۱۸: ۱۸۷).

۳-۳-۳. هجرت

با شدت گرفتن اقدامات مشرکین، پیامبر (ص) به امر حق تعالی مأمور به هجرت به یثرب شد که بعدها مدینه النبی (ص) نام گرفت. این رخداد در سال سیزدهم بعثت – هشت سالگی فاطمه (س)- پیش آمد. وی به امر پدر ابتدا در مکه ماند و سپس به همراه فاطمه بنت اسد، فاطمه دختر زبیر و حضرت علی (ع) جهت پیوستن به پدر از مکه خارج شد (یعقوبی، بی تا، ۲: ۴۱). او علی رغم تمامی سختی ها و مرارت های سفر از محاصره ای که هنگام خروج از