فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی شامل 96 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل فهم قرآن از معرفت ظنی تا معرفت یقینی :

مقدمه

خداوند متعال همراه با آفرینش انسان، به او قدرت بیان بخشید تا با وضع الفاظ و کاربرد آن ها، فرایند تفهیم و تفهم را پدیدار سازد ^(۱) و آن گاه خود با همان زبان، حقایق را به او تفهیم کرد ^(۲) و از او خواست تا در همه آیاتش، اعم از آفاقی، انفسی و کلامی، اندیشه کند و با تکیه بر اندیشه استوار و دریافت های متقن و خلل ناپذیر، گام هایی مطمئن به سوی هدف های والا بردارد.

مقصد اندیشه در همه انواع آیات، علم و یقین و قطعیت است.از این رو، در قرآن کریم بر کسب معرفت های یقینی و پرهیز از معرفت های ظنی و همراه با شک و ریب تاکید شده است. در مقابل، امروزه شاهد طرح برخی مباحث هستیم که حاصل آن روانه ساختن موریانه شک و تردید و نسبیت به جان همه چارچوب های معرفت دینی است.

پرسشی که در این جا مطرح است این که تا چه اندازه دریافت هایی که ما از متون دینی، به ویژه قرآن کریم، داریم قابل اعتماد و اطمینانند؟ به عبارت دیگر، آیا دریافت های حاصل از متون دینی به درجه یقین می رسند یا همگی با نوعی شک و ظن همراهند؟

این مقاله، ابتدا به تبیین سه درجه از فهم – یعنی یقین، ظن و شک – پرداخته، سپس انواع راه های کسب معرفت از قرآن را از نظر درجه فهم ارزیابی کرده است.

درجات فهم

قرآن کریم در آیات خود، از واژه هایی همچون یقین، ظن و شک استفاده کرده و این واژه ها نشانگر درجات دریافت های بشر از حوادث و موضوعات گوناگون است. همچنین قرآن کریم بر شناخت های یقینی پای فشرده و بشر را از تکیه بر دریافت های شک آلود و ظنی برحذر داشته است.

وجود درجات فهم از شک تا یقین، منحصر به دریافت های درونی یا موضوعات خارجی نیست، بلکه شامل فهم از متون نیز می شود.برای تمیز دادن معرفت های یقینی از غیریقینی، که از قرآن به دست می آوریم، لازم است معیارهای هر یک از آن ها را مشخص سازیم.از این رو، پیش از هر چیز، مفهوم «یقین » ، «ظن » و «شک » و ویژگی های هر یک بیان می گردد.

۱- معرفت یقینی

لغت پژوهان برای «یقین » سه معنا عرضه کرده اند، این معانی عبارتند از:

۱) علمی که از راه نظر و استدلال به دست می آید; ^(۳)

۲) آرامش نفس که از پس دانایی حاصل می شود; ^(۴)

۳) زوال شک. ^(۵)

تعریف سوم تعریفی سلبی است; به این معنا که یقین را به معنای قطعیت در نقطه مقابل شک معرفی می کند.از تعاریف اول و دوم نیز فهمیده می شود که یقین در دو حوزه مطرح است: یکی حوزه معرفت شناختی و دیگری حوزه روان شناختی.یقین در حوزه معرفت شناختی، درجه ای از دانش است که بر بنیان قطعیت تکیه کرده و آن اعم از محسوسات و معقولات است.

در حوزه روان شناختی، یقین و قطع از صفات نفسانی هستند که بر نفس انسان عارض می شوند.این یقین، خود بر دو قسم است: ۱) یقین نفسانی که بر یقین معرفت شناختی اتکا ندارد، بلکه چه بسا بر وهم و خیال نیز تکیه زده باشد; ۲) یقینی که دارای پشتوانه محکم و منطقی (یقین معرفت شناختی) است.آنچه در اصول فقه تحت عنوان «قطع قطاع » مطرح است، مصداقی از یقین روان شناختی است.این قسم از یقین روان شناختی، که بر یقین منطقی و معرفت شناختی تکیه ندارد، قابل استدلال نیست. ^(۶)

آن قسم از یقین روان شناختی که پس از یقین معرفت شناختی برای قلب و نفس حاصل می شود، ارزشی فراتر از قطعیت عقلانی دارد.قرآن کریم در بسیاری از آیات، ادراک، اطمینان و یقین را به قلب نسبت داده است.چه بسا مواردی که از نظر عقل، مورد ادراک قرار گرفته و به قطعیت رسیده، اما هنوز در قلب و نفس همراه با تردید و تشویش است.امام خمینی قدس سره در سخنی که درباره طوایف گوناگون از اهل ایمان دارند، می نویسند:

مرتبه ایمان قلبی با ادراک عقلی بسیار فرق دارد.بسیاری از امور است که انسان به عقل ادراک کرده و برهان نیز بر آن اقامه نموده، ولی به مرتبه ایمان قلبی و کمال آن، که اطمینان است، نرسیده و دل او با عقلش در آن همراه نیست. ^(۷)

آنچه در حوزه اعتقادات مطرح است، این است که انسان ها به اصول دین، یقین معرفت شناختی داشته باشند، وگرنه یقین روان شناختی اگر از قسم اول باشد، متکی بر علم نیست و قسم دوم آن نیز به آسانی برای افراد میسر نمی شود، بلکه با ذکر و عبادت و ممارست در آن حاصل می گردد.

۲- معرفت ظنی

در چندین آیه از قرآن، معرفت ظنی تخطئه شده است.در این آیات، گاهی ظن در مقابل «علم » و گاهی در مقابل «یقین » قرار گرفته است که نمونه هر یک را در آیات زیر ملاحظه می کنیم.

«و ما لهم به من علم ان یتبعون الا الظن و ان الظن لا یغنی من الحق شیئا» (نجم: ۲۸) ; و ایشان را به این [کار ] معرفتی نیست.جز گمان [خود ] را پیروی نمی کنند و در واقع، گمان در [وصول به ] حقیقت هیچ سودی نمی رساند.

«و اذا قیل ان وعدالله حق والساعه لا ریب فیها قلتم ماندری ما الساعه ان نظن الا ظنا و ما نحن بمستیقنین » (جاثیه: ۳۲) ; و چون گفته شود وعده خدا راست است و شکی در رستاخیز نیست، گفتید: ما نمی دانیم رستاخیز چیست; جز گمان نمی ورزیم و ما یقین نداریم.

بسیاری از لغت پژوهان «ظن » را مترادف «شک » دانسته اند، ^(۸) اما راغب اصفهانی (ت ۵۱۶ ق) تعریف دیگری از آن به دست داده که با موارد کاربرد این واژه در قرآن کریم تطابق بیش تری دارد.وی می نویسد:

آنچه از طریق اماره (نشانه) به دست می آید، «ظن » نام دارد.هرچه این اماره قوی تر باشد، به علم نزدیک تر می شود و چنان که ضعیف باشد از حد توهم فراتر نمی رود. ^(۹)

برخورد منفی قرآن با ظن از آن روست که نوعا اماره ها واقع نما نیستند.برای روشن شدن بحث، مثال ساده ای یاد می گردد:

فرض کنید شما به کسی سلام کرده اید و او جواب سلام شما را نداده است.در این صورت، اگر بگویید فلانی متکبر است علم شما به صفت «کبر» آن شخص، از نوع ظن است; چرا که تکبر یک صفت نفسانی است و شما به طور مستقیم، آن را درک نکرده اید، بلکه صرفا از روی یک نشانه (عدم رد سلام) به تکبر آن شخص حکم کرده اید.این در حالی است که این نشانه مساوی با کبر نیست، چه بسا آن شخص به دلیل مشغولیت ذهنی، سلام شما را نشنیده باشد.بسیاری از نسبت هایی که افراد به یکدیگر می دهند – مانند بخل، کینه و حسادت – از نوع صفات نفسانی است که ما صرفا از طریق برخی رفتارهای ظاهری به آن ها حکم می کنیم.این ها همگی ظن هستند.شاید مولانا نیز به همین مطلب اشاره دارد که می گوید:

هر کسی از ظن خود شد یار من از درون من نجست اسرار من ^(۱۰)

در قرآن کریم، گاهی از ظن به «حسبان » نیز یاد شده است; مانند آن که درباره بعضی از فقرا می فرماید: عده ای صرفا از روی ظاهرشان حکم به غنی بودن آن ها می کنند، در حالی که آن ها در حقیقت جزو فقرا هستند.قرآن می فرماید:

«یحسبهم الجاهل اغنیاء من التعفف » (بقره: ۲۷۳) ; از شدت خویشتن داری، فرد بی اطلاع آنان را توانگر می پندارد.

همچنین در داستان ملکه سبا با حضرت سلیمان آمده است که وی هنگامی که وارد کاخ سلیمان می شد، به نشانه این که عکس خود را در سنگ فرش های کاخ دید، آن را برکه ای از آب پنداشت! قرآن کریم می فرماید:

«قیل لها ادخلی الصرح فلما راته حسبته لجه و کشفت عن ساقیها قال انه صرح ممرد من قواریر» (نمل: ۴۴) ; به او گفته شد: وارد ساحت کاخ [پادشاهی ] شو.و چون آن را دید، برکه ای پنداشت و ساق هایش را نمایان کرد. [سلیمان ] گفت: این کاخی مفروش از آبگینه است.

یاد کرد این نکته ضروری است که علم از طریق اماره ها غیر از علم از طریق آثار و صفات اختصاصی شی ء است.آنچه در قرآن، «ظن » یا «حسبان » نامیده شده، علم از طریق اماره هاست که نوعا کاشف از واقع نمی باشد.اما علم به موضوعات از طریق آثار و صفات اختصاصی، نوعی برهان است که در اصطلاح، به آن “برهان انی” گفته می شود.

نتیجه آن که نشانه های غیراختصاصی، علم آور نیستند و این گونه معرفت ها ظنی محسوب می شوند، گرچه ممکن است در مقام عمل، برای آن ها جعل اعتبار شود، اما هیچ گاه جای علم را نمی گیرند.

۳- معرفت آمیخته با شک

همه لغت پژوهان «شک » را نقطه مقابل «یقین » دانسته اند; ^(۱۱) یعنی هرگونه فهمی که به نقطه قطعیت منطقی و معرفت شناختی نرسد، در زمره معرفت های شک آلود است.برای روشن شدن مرزهای یقین و ظن با شک، ذکر چند نکته ضروری است:

نکته نخست: شک نیز همچون یقین بر دو قسم است: شک معرفت شناختی و شک روان شناختی. هرگونه قضیه ای که از روی دلیل قطعی به دست نیامده باشد، مبتنی بر شک معرفت شناختی است.اما چه بسا مطالبی که متکی بر مطالب قطعی هستند، ولی باز هم در باور برخی نمی گنجند که در این صورت، این یقین منطقی همراه با شک روان شناختی است.

برای مثال، شک کثیرالشک از نوع شک روان شناختی است.در مورد مرگ نیز گفته شده است که یکی از یقینی ترین پدیده هاست که برخورد انسان ها با آن به گونه ای است که همیشه در مورد آن شک می کنند! در این مورد، یقین به مرگ از نوع یقین معرفت شناختی است، اما شک به آن از نوع روان شناختی است.بنابراین، یقین معرفت شناختی هیچ گاه با شک معرفت شناختی جمع نمی شود.اما ممکن است یقین معرفت شناختی با شک روان شناختی جمع شود.

نکته دوم: رابطه بین شک و ظن از نوع عام و خاص مطلق است; شک، عام و ظن، خاص است.همان گونه که اشاره شد، شک مساوی با عدم قطعیت است.پس هر معرفت غیر قطعی با شک آمیخته است، اما ظن، تنها به مواردی اطلاق می شود که معرفت غیرقطعی به اماره متکی باشد.پس هر ظنی را می توان «شک » نامید، اما هر شکی از نوع ظن نیست.موارد کاربرد قرآن کریم نیز این رابطه را تایید می کنند; چنان که می بینیم قرآن کریم اعتقاد به کشته شدن حضرت مسیح علیه السلام را اعتقادی ظنی و شک آلود معرفی کرده، یعنی در مورد آن، هم از لفظ «شک » و هم از واژه «ظن » استفاده نموده است.قرآن کریم در این باره می فرماید:

«و قولهم انا قتلنا المسیح عیسی بن مریم رسول الله و ما قتلوه و ما صلبوه و لکن شبه لهم و ان الذین اختلفوا فیه لفی شک منه ما لهم به من علم الا اتباع الظن و ما قتلوه یقینا» ; (نساء: ۱۵۷) و گفته ایشان که ما مسیح، عیسی بن مریم، پیامبر خدا را کشتیم، و حال آن که آنان او را نکشتند و مصلوبش نکردند، اما امر بر آنان مشتبه شد; و کسانی که درباره او اختلاف کردند، قطعا در مورد آن دچار شک شده اند و هیچ علمی بدان ندارند، جز آن که از گمان پیروی می کنند و یقینا او را نکشتند.

از بیان راغب اصفهانی نیز در تعریف «شک » ، رابطه پیش گفته بین ظن و شک تایید می شود.ایشان می نویسد:

«الشک اعتدال النقیضین عند الانسان و تساویهما، و ذلک قد یکون لوجود امارتین متساویتین عندالنقیضین، او لعدم الاماره فیهما» ; شک، اعتدال (تساوی) دو نقیض نزد انسان است که گاهی هر دو طرف نقیض متکی بر اماره هستند و گاهی عدم وجود اماره بر هر یک از طرفین موجب شک می شود. ^(۱۲)

ممکن است از کلام راغب فرق دیگری نیز بین ظن و شک استفاده شود و آن تساوی طرفین در شک است، در حالی که در ظن، چنین شرطی وجود ندارد.اما برخی از لغت پژوهان چنین تفاوتی را قبول ندارند.فیومی در المصباح المنیر می نویسد: بزرگان اهل لغت گفته اند: شک خلاف یقین است و آن تردید بین دو چیز است، چه هر دو طرف مساوی باشند یا یکی بر دیگری رجحان داشته باشد. ^(۱۳)

بنابراین، باید بگوییم که فصل مقوم «ظن » ، اماره است، در حالی که «شک » به هر نوع تردیدی اطلاق می شود.

نکته سوم: اگر در مقام عمل، به دلایلی برخی از ظنون حجیت می یابند، این امر شامل معرفت های شک آلودی که متکی بر هیچ اماره ای نیستند، نمی شود.از آیه «ان الظن لا یغنی من الحق شیئا» (نجم: ۲۸) نیز فهمیده می شود که به دلالت اولویت «شکی که متکی بر هیچ اماره ای نیست » در معرفت دینی هیچ جایگاهی ندارد.

فهم از طریق متن; ظنی یا یقینی؟

خداوند از راه آموزش زبان، چه زبان گفتاری و چه زبان نوشتاری، بابی وسیع به روی انسان گشوده است.انسان ها می توانند آنچه را در ذهن و روان دارند با زبان به دیگران منتقل کنند.اهمیت زبان در رشد معارف انسان به حدی است که می توان گفت: تمدن بشر حاصل «بیان » و «بنان » است.خداوند با تعلیم بیان به انسان، استعداد و توانایی خلق “اسماء” و سپس تکلم از طریق گفتار و نوشتار را به او داد.انسان می تواند، هم برای اشیای بیرون از وجود خود و هم یافته های درونی خود و هم ساخته های خارجی و ذهنی خود به وضع الفاظ پرداخته و سپس با کاربرد آن ها، دریافت هایش را به دیگران انتقال دهد.

جریان وضع و کاربرد واژه ها برای اشیایی که کاملا مادی هستند به سادگی صورت می گیرد و اهل زبان در تفهیم و تفهم آن ها دچار مشکلی نمی شوند.اما در مورد ذوات و معانی غیرمادی یا پیچیده، که دارای جوانب و ابعاد و لایه هایی هستند، تفهیم و تفهم به سادگی صورت نمی پذیرد.از این رو، دایره معانی الفاظ دچار نوسان شده، توسعه، و تضییق در آن ها پدید می آید، به حدی که گاه بازیافت معنای نخستین، کاری دشوار می نماید.

از سوی دیگر، رویکرد انسان به مقوله زیبایی شناختی سبب شده است تا زبان را با خلق آرایه های ادبی لطافت و ظرافت و به تبع آن عمق و ژرفنا ببخشد.حاصل این دو امر پیدایش پدیده «تشابه » در زبان است.بنابراین، می توان نتیجه گرفت که تشابه در زبان، به خصوص زبان فصیح و بلیغ، اجتناب ناپذیر است و حاصل آن پدید آمدن مدلول های مظنون و محتمل در متون ادبی است.

نکته دیگر آن که باید توجه داشت که زبان یک امر فردی نیست، بلکه یک ابزار ارتباطی است.بنابراین، وضع اسما برای ذات و معنا و کاربرد آن در برقراری ارتباط میان افراد وقتی ممکن است که چند نفر به یافته های مشترکی رسیده باشند. از این نظر، هر جمعی ممکن است در درون خود، در مسائلی باهم مشترک باشند و با جمع دیگری مشترک نباشند، از این رو، علاوه بر زبان عرف عام، عرف های خاص نیز در زبان پدید می آیند.

با این توضیح، حال در نظر بگیرید که خداوند می خواهد با همین زبان با مردم سخن بگوید.این در حالی است که بسیاری از معانی و موضوعاتی که خداوند می خواهد به بشر تفهیم کند، عینا در میان یافته های بشر مثالی همگون ندارند. ^(۱۴)

از این رو، جریان تشابه در متون دینی قوت و شدت بیش تری پیدا می کند و حاصل تشابه، راه یافتن شک و ظن و احتمال به ذهن مخاطب است.

در قرآن کریم، نظامی تعبیه شده است که جلوی آسیب های حاصل از تشابه را می گیرد و آن وجود آیات محکم در کنار متشابهات است.همچنین گذشت زمان و پنهان ماندن برخی از قراین مقامی ممکن است هاله ای از تردید در اطراف مدلول های قرآنی پدیدد آورد که باید با استفاده از منابع متقن، آن ها را به مدلول قطعی تبدیل کرد.البته کسی نباید انتظار داشته باشد که می توان در همه جزئیات به فهم قطعی از مراد خداوند دست یافت.الفاظ قرآن و نیز منابعی که در فهم قرآن از آن ها بهره گرفته می شود، همگی در یک درجه از ظهور و قطعیت نیستند.

اقسام لفظ از نظر ظهور و خفا

بی تردید، الفاظ و