بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مراتب القای معارف در قرآن :

خداوند متعال انسان را به اقتضای حکمتش در این عالم قرار داده است که لازمآن تکامل تدریجی اختیاری او در دوبعد علم و عمل و کمالات روحی است، از این جهت انسان نمی تواند از ابتدا که به رشد عقلی می رسد تمامی حقایق را به طور کامل درک کند و تمامی انسان ها نیز در یک درجه از شکوفایی عقلی نیستند که حقایق بلند را بتوانند درک کنند، چنان که انسان ها نسبت به علوم گوناگون نیز این چنین اند، لذا قرآن کریم واقعیات عالم را به زبان های گوناگون برای انسان القا می کند، هم نسبت به وجود حق تعالی، هم در رابطوجودی موجودات با ذات مقدس او و هم نسبت به هدف و غایت وجودی موجودات با ذات مقدس او و هم نسبت به هدف و غایت وجودی موجودات و انسان و چون درجات انسان ها به لحاظ مراتب شناخت آن ها نسبت به این امور معین می شود

۱- انسان چون در برخورد اول با اشیا، با آثار آن ها مواجه می شود و سپس به مؤثر پی می برد از این جهت قرآن کریم در ارتباط با خداوند و ارتباط اشیا با او، اول مسئله خالقیت خدا را مطرح می کند، که مخلوق بودن آن ها مورد تصدیق تمامی صاحبان عقل است [۱] و خالق بودن خداوند مورد تصدیق مشرکان نیز می باشد[۲] و سپس به نحواداره آنها به عنوان مربوط بودنشان و ارتباط آن با مخلوقیتشان از جانب حق تعالی در برابر مشرکان تصریح می کند[۳] و بر این حقیقت در آیاتی استدلال می کند و چون لازممربوب و مخلوق بودن چیزی برای کسی خضوع وجودی در برابر اوست، خدا را با صفت معبود به حق بودن، معرفی می کند که انسان به طور آگاهانه و با اراده باید در برابر او اظهار خضوع کند، [۴] و چون ممکن است توهم کند که افعال او به خداوند نسبتی ندارد در آیه ای فرماید: خدا خالق شما و آنچه شما عمل می کنید می باشد، [۵] و به جهت ایجاد اموری که در بقا موجودات دخالت دارد خداوند رازق معرفی شده است، [۶] و چون رازقیت، ربوبیت و خالقیت با یک برناممعین و منظمی اجرا می شود به او مدبر گفته شده است، [۷] و چون تدبیر به علم، آگاهی و قدرت بر اجرا نیاز دارد به او عالم و قادر گفته می شود، [۸] و چون آفرینش خداوند برای هدف حق می باشد او حکیم نامیده می شود، [۹] و با تأمل در موجودات و مقایسآن ها با یکدیگر می فهمیم که بیشتر آنها مقدموجود انسان بوده است، [۱۰] و قهراً او افضل از سایر موجودات است، [۱۱] و خداوند کمالاتش را در او بیشتر ظهور داده است، از این جهت غایت آفرینش عالم را رسیدن انسان به کمال مناسبش قرار داده است و آن بندگی خالصانخداوند[۱۲] و رسیدن به رحمت خاص الهی است. [۱۳]

۲- با توجه ابتدایی در مضامین آیاتی که این دیدگاه ها را در رابطه با خداوند و آفرینش به ما می دهد، این ذهنیت برای انسان پیدا می شود که او موجودی جدای از موجودات دیگر است که مستقیماً بدون ایجاد واسطه ای آن ها را برای هدفی معین آفریده و ابزاری را نیز برایشان فراهم کرده و آن ها در آن مسیر به خودی خود در حال حرکت اند به ویژه با توجه به آیاتی که توهم جسمانیت برای حق تعالی دارد مانند: استیلای او بر عرش، [۱۴] دست داشتن او، [۱۵] آمدن او، [۱۶] لکن با توجه به آیاتی که می فرماید: مانند خدا کسی نیست، [۱۷]چشم ها او را نمی بیند، [۱۸] او هر روز در شأنی است، [۱۹] سوگند به تدبیرکنندگان امور، [۲۰] نتیجه می گیریم که خداوند جسم نبوده و ویژگی های جسمانی را ندارد و موجودات حدوثاً و بقائاً به افاضلاو هستی و شئون هستی را دارند و آنها نیز مرتبپایین تری دارند که بدون واسطه از او افاضه شوند و با توجه به این نتایج؛ درک عمیق تری از حق تعالی و افاضاو و رابطوجودی موجودات با او حاصل می شود.

۳- در عین حال این درک نیز نواقصی دارد که با مرتبوجودی حضرت حق که آیات دیگر قرآنی به ما ارایه می دهد، مناسبت ندارد، چون از آیات و مطالب فوق ابتدا به ذهن می رسد که اولًا، خداوند وجودش جدای از موجودات است و ثانیاً، آفرینش او مانند آفرینش های معمولی است که کسی با استفاده از امور موجود و جمع کردن آن ها با نظم و علم خاصی چیزی را می سازد و نیز آن وسایط با اختیاری که به آنها داده شده در تدبیر امور دخالت دارند.

لکن با عمیق ترشدن در آیات قرآنی استفاده می کنیم که اولًا، حق تعالی احاطوجودی به هر چیزی دارد؛ [۲۱] و ثانیاً، ایجاد او به صورت آنی است، همین که چیزی را اراده کند آن چیز تحقق می یابد، [۲۲] با این که اشیای مادی نیاز به زمینه هایی دارند که آنها را آفریده باشد؛ و ثالثاً، وسایط فیض استقلالی در برابر خداوند ندارند، بلکه فعل آنها فعل خداوند است از این جهت یک فعل هم به خداوند نسبت داده شده و هم ملائکه؛ مانند: تدبیر، [۲۳] جان گرفتن [۲۴] و انزال وحی. [۲۵]

۴- با توجه به این آیات و ش