فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه شامل 106 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگاهی به دسته بندی بابهای فقه :

زندگی انسان، بر پایه تقسیم و دسته بندی بنا شده است،
تقسیم از امور فطری است که همراه با وجود انسان پدید
آمده و در تمام زمینه ها، بشر را یاری رسانده است و هیچ
کس بی نیاز از آن نیست. دانشمندان، به کمک آن به دسته
بندی، دانشهای گوناگون پرداخته اند، تجارّ با استفاده از
دسته بندی از سود و زیان تجارت خویش آگاه می گردند و …

بنیانگذاران صنعت و تمدن، خود را مدیون «تقسیم و تحلیل »
می دانند. دکارت می نویسد:

«هر یک از مشکلاتی که به مطالعه درآورم، تا می توانم به
اندازه ای که برای تسهیل حلّ آن لازم است، تقسیم به اجزا
نمایم.» منطقیان اسلامی، پیش از غربیان به اهمیت تقسیم
پی برده و در کتابهای خود، درباره قسمت و اصول و قواعد
آن، به شرح، بحث کرده اند. کاربرد تقسیم، بیشتر در تدوین
علوم و فنون جلوه می کند، زیرا با کمک تقسیم و دسته بندی
است که علمی، باب بندی و فصل بندی می شود و مسائل آن،
از هم جدا می شود. بدین ترتیب، محقق می تواند به راحتی
هر مساله و قضیه ای را که می یابد، در باب خود قرار دهد و
یا به راحتی مسائلی را که دنبال می کند، بیابد. بلکه باید
گفت: علم، جز با تقسیم به بابها، فصلها، مسائل و احکام خاص
خود، علم نخواهد بود. هر چه تقسیم و دسته بندی مسائل
علمی دقیق تر و فنی تر انجام گیرد، مطالب آن، انسجام
بیشتری پیدا می کند و هر چه دسته بندی ریزتر و جزئی تر
باشد، بحثهای آن علم رشد و گسترش بیشتری می یابد.

شهید مطهری می نویسد:

«همه ارباب علوم، مسائل علوم خود را به نحوی تقسیم بندی
می کنند، مثلاً منطقیین، مسائل منطق را به بخش تصوّرات و
بخش تصدیقات و یا حکمای الهی، حکمت را به امور عامه و
الهیات بالمعنی الاخص و یا اصولیون علم اصول را به اصول
لفظیه و اصول عقلیه تقسیم کرده اند فقها چطور؟»

بنا بر این، تقسیم دقیق و فنی بحثهای فقهی و دسته بندی و
باب بندی بابهای آن برای دادن یک نظم درست و اصولی به
فقه، ضرورتی است گریز ناپذیر که در گسترش و رشد آن
نقش بسزایی دارد. برای روشن کردن سخن بالا و رسیدن به
دسته بندی دقیق، بایسته است سیری داشته باشیم در
کتابهای فقهی، تا ببینیم فقیهان در این باب، چه کرده اند.
در نگاه نخست در بسیاری از کتابهای فقهی، هیچ گونه راه
حل مشخص برای موضوع بندی و ترتیب منطقی بابهای فقه،
به چشم نمی خورد و فقیهان شیوه مشخصی را در این زمنیه
به قلم نیاورده اند و در آثار به جای مانده، بحثی در این
زمنیه ارائه نداده اند، ولی در نگاه تحلیلی، در این آثار، در
عمل، از شیوه های خاصی پیروی شده و هر کتابی دسته
بندی و تقسیم ویژه خود را دارد. شایان ذکر است که به
دسته بندی بحثهای فقهی، از دو زاویه می توان نگریست:

1. دسته بندی درونی هر باب.
2. دسته بندی میان بابهای گوناگون فقه. ما اکنون، در مورد
دسته بندی میان بابهای فقه، مطالبی را در دو بخش تقدیم
می داریم.

1. دسته بندیهایی که فقها، در تنظیم و باب بندی کتابهای
فقهی به کار برده اند.
2. معرّفی و نقد طرحهای گوناگونی که در باب تقسیم و
تنظیم بابهای فقهی پیشنهاد گردیده است.

کهن ترین تقسیم و دسته بندی بحثهای فقه در کتاب
«الفروع من الکافی »، تالیف ثقه الاسلام کلینی، دیده می شود.
وی با تلاش بیست ساله، روایات اهل بیت را جمع آوری کرده
و با دسته بندی ابتکاری در مجموعه ای گردآورده است.

ثقه الاسلام کلینی، در دو جلد اول کتاب خود، به جمع آوری
و دسته بندی اخبار مربوط به اصول عقاید و اخلاق پرداخته
و آن را الاصول من الکافی نام نهاده است و پنج جلد بعدی را
به جمع آوری و باب بندی اخبار مربوط به فقه اختصاص داده
و آنها را بدین گونه دسته بندی کرده است.

1. عبادات. در بردارنده کتابهای: طهارت، صلات، زکات،
صدقه، خمس، صیام، حج و جهاد.
2. المعیشه. دربردارنده کتابهای: دین، کفالت، حواله،
مکاسب، تجارت و بیع، لقطه، رهن، عاریه، ودیعه، مضاربه،
اجاره، صلح، مزارعه، احیای موات و شفعه.
3. نکاح. دربردارنده بحثهایی چون: طلاق، لعان، عتق، تدبیر،
کتابت، وصایا، مواریث.
4. حدود و دیات، قضا و ایمان.

البته ، در لابه لای بحثهای مربوط به نکاح و حدود، بحثهایی
چون صید و ذبایح اطعمه و اشربه را نیز مطرح کرده است.
دسته بندی کتاب کافی در کتابهای فقهی پس از آن، تاثیر
گذاشته و شماری از فقها، با اندک اختلافی همین شیوه را
در کتابهای فقهی خود اعمال کرده اند، از آن جمله:

قاضی ابن براج در دو کتاب مهذب و جواهر الفقه و سید ابن
زهره در غنیه النزوع و شیخ طوسی در مبسوط و علامه حلی
در قواعد الاحکام.

گروه دیگر از فقهاء، پس از عبادات، مسائل خانوادگی و
بحثهای مربوط به نکاح را بر بحثهای معیشتی و اقتصادی
پیشی داشته اند. سید مرتضی در کتاب ناصریات چنین
شیوه ای را دارد.

گروه سوم از فقیهان، پس از عبادات، به طرح بحثهای
خانوادگی و نکاح پرداخته اند و سپس قضا و شهادات و حدود
را عنوان کرده اند و در پایان از معیشت و اقتصاد سخن
گفته اند. شیخ صدوق در هدایه و شیخ مفید در کتاب مقنعه،
در این گروه جای می گیرند. شیوه چهارمی که در باب بندی
و دسته بندی بحثهای فقهی به چشم می خورد، شیوه ای است
که شیخ طوسی در کتاب نهایه بنا نهاده است. او، پس از
عبادات، بحث از قضا را به میان آورده و سپس به معیشت و
اقتصاد، خانواده و نکاح، وصایا و مواریث پرداخته و با طرح
حدود، دیات و قصاص کتاب را به پایان رسانده است.

شیخ همین شیوه را در باب بندی کتاب روایی خود، استبصار،
اعمال کرده ود ر قسمت سند کتاب، می نویسد:
«قد اجبتکم ایدکم اللّه ما سالتم من تجرید الاخبار المختلفه
و ترتیبها علی ترتیب کتب الفقهیه التی اوّلها کتاب الطهاره و
آخرها کتاب الدیات.»

در ترتیب بیشتر کتابهای فقهی، چنانکه شیخ بر آن اشاره
روشن دارد، کتاب طهارت نخستین کتاب و دیات آخرین
کتاب را تشکیل می دهد. ابن ادریس حلی، در کتاب سرائر و
شهید اول در کتاب اللمعه الدمشقیه، تا حدودی همین شیوه
را به کار گرفته اند.شایان ذکر است شیوه هایی که در بخش
بخش کردن بحثهای کتابهای فقهی ارائه کردیم، از منظر
کلی و نگاه اجمالی به باب بندی این کتابها بود و گرنه در هر
یک از آن کتابها نارساییهایی در ترتیب و رعایت نکردن
ترتیب منطقی بین بابها، دیده می شود. شماری از فقیهان
سبب تقدم برخی بحثها و بابها را بر برخی دیگر، یاد آور
شده اند. قاضی عبدالعزیز بن براج، دلیل تقدم و تاخرها
نسبت به بحثهای فقهی را همگانی بودن نیاز به آنها و همگانی
نبودن نیاز به آنها می داند، از این روی، عبادات را که تکلیف
همه مسلمانان است، بر معاملات یا قضا، پیش می دارد. از
بین عبادات، نماز را، که تکلیف روزانه هر فرد مسلمان و در
واقع عمومی ترین تکلیف اسلامی است، با شرط همراه آن
(طهارت) بر دیگر گونه های عبادات، مقدم داشته است.

و شماری دیگر از فقیهان، وجه پیشی داشتن برخی بابها را
اهمیت آنها و اهتمام شرع نسبت بدانها دانسته اند.

علامه، می نویسد:
«نبدا فی الترتیب بالاهم فالاهم.»

شهید ثانی می نویسد:
«فبدا بالعبادات اولاً اذ الاحکام الاخرویه اهم من الدنیویه
لانها المقصود بالذات من خلق المکلفین.»

روشن است که اختلاف نظر در جهت تقدم و تاخر بابهای
فقه، بر چگونگی ترتیب آنها در متون فقهی تاثیر گذارده
است.

عامل دیگری که در ترتیب بابهای فقهی مؤثر بوده، اختلاف
نظری است که در شمار مسائل و کتابهای هر بخشی وجود
دارد; مثلاً شیخ طوسی، شمار عبادات را پنج، سلار شش،
ابوصلاح حلبی و ابن حمزه در وسیله و محقق در شرایع و
یحیی بن سعید حلی، چهل و پنج قرار داده اند.

سعید حلی می نویسد:
«ان العبادات کثیره و الذی حصرت منها خمس و اربعین
قسماً.»

طرحهای تقسیم بابهای فقهی

1. طرح ابوصلاح حلبی.

از شیوه های عملی فقیهان در باب بندی فقه که بگذریم،
نخستین کسی که در بخش بخش کردن بابهای فقه طرحی
ارائه داده و شیوه مشخصی را به قلم آورده، ابوصلاح حلبی،
در کتاب:الکافی فی الفقه است. وی، ترتیب عملی معمول در
فقه را تا اندازه ای درهم ریخت و بر اساس طرحی ابتکاری،
بحثهای فقهی را تنظیم و دسته بندی کرد. به دید ایشان،
تکلیف شرعی، به سه دسته تقسیم می گردد: عبادات،
محرمات و احکام.

* عبادات، در ده قسم: نماز، حقوق اموال، روزه، حج، وفای
به نذر، عهد و پیمان، قسم، ادای امانت، انجام حقوق، وصیت،
احکام جنازه.

* محرمات در هشت قسم: از آن جمله: آنچه خوردنش و
انجامش حرام است و کسبهای حرام و محرمات نکاح.

* احکام در هشت قسم: ازدواج، آنچه سبب حرمت همسر
می شود (مانند: ایلاء، ظهار، طلاق و لعان.) تزکیه و ذبح
شرعی حیوانات، احکام عقدها، (مانند: صدقه، هدیه، عاریه،
قرض، دین، رهن، وکالت، حواله، شرکت، اجاره، مضاربه،
مضارعه، مساقات، لقطه، بیع، شفعه، وصیت، ارث و…، احکام
قصاص، احکام دیات، قیمتهای اشیایی که تلف شده و ارش
جنایات، حدود و آداب، نفوذ حکم و قضا بین مردم).
می بینیم که ابوصلاح حلبی، در عمل کتابهای احکام را نُه
عدد ذکرکرده و بر آنچه پیش از این گفته بود، پایبند نمانده
است.

2. طرح سلار بن عبدالعزیز دیلمی.

وی در کتاب مراسم،
ابتدا بحثهای فقه را به دو بخش: عبادات و معاملات تقسیم
می کند. طهارت، نماز، روزه، حج، اعتکاف، زکوات را جزو
عبادات می شمارد. معاملات را به دو قسم: عقدها و احکام
تقسیم می کند. نکاح و مباحث مربوط به آن، بیع، اجاره، قسم،
نذر، رهن، ودیعه، عاریه، مزارعه، مساقات، ضمان، کفالت،
حواله، وکالت، وقف، صدقات، هبه، وصیت و … را جزو عقود
قرار داده و نوشته است «ما عدا ذلک، احکام » احکام را نیز به
دو دسته تقسیم می کند: احکام جزایی و غیر جزایی.

3. طرح محقق حلی.

وی با الهام از طرحهای پیشینیان،
توانست طرح جامعی در مورد باب بندی و دسته بندی
بحثهای فقهی، ارائه دهد. محقق حلّی، در کتاب شرایع
الاسلام، فقه را به چهار بخش تقسیم می کند: عبادات، عقود،
ایقاعات و احکام.

* عبادات را در ده کتاب قرار می دهد: طهارت، صلات،
زکات، خمس، صوم، اعتکاف، حج، عمره، جهاد و امر به
معروف و نهی از منکر.

* عقود را هیجده کتاب قرار می دهد: تجارت، رهن، مفلس،
حجر، ضمان [حواله و کفالت را در ضمن آن آورده]، صلح،
شرکت، مضاربه، مزارعه، مساقات، ودیعه، عاریه، اجاره،
وکالت، وقف، هبه، سبق و رمایه، وصیّت و نکاح.

* ایقاعات را در ده کتاب قرار می دهد: طلاق، ظهار، ایلاء،
لعان، عتق، تدبیر، مکاتبه، استیلاد، اقرار، جعاله، ایمان و نذر.

* احکام را در دوازده کتاب: صید و ذباحه، اطعمه و اشربه،
غصب، شفعه، احیای موات، لقطه، فرائض، قضا، شهادات،
حدود و تعزیرات، قصاص و دیات.

گرچه، بیشتر عناوین کلی که در دسته بندی محقق، به کار
رفته، در کلام ابوصلاح حلبی و سلار بن عبدالعزیز دیلمی،
آمده بود و تنها عنوانی که وی افزوده «ایقاعات » است که
البته با افزودن آن، طرح کامل شده و دسته بندی مطالب،
انسجام بیشتری گرفته است.

آقا بزرگ تهرانی می نویسد:
«کتابه هذا من احسن الکتب الفقهیه ترتیباً واجمعها للفروع.»

کتاب شرایع محقق، از جهت ترتیب، از بهترین کتابهای
فقهی است و از جهت در برگرفتن فروعات، از جامع ترین
آنهاست. از این روی، این دسته بندی، پس از وی، پذیرفته
شد و فقیهانی، از جمله: علامه، بر این اساس، مشی کردند.
شیوه محقق، تا به امروز، رایج ترین شیوه در باب بندی
بحثهای فقه، به شمار می آید.

و شماری از فقیهان، پس از محقق به توجیه علمی این
دسته بندی پرداخته اند. شهید اول می نویسد:

«و وجه الحصران الحکم الشرعی اما ان تکون غایته الاخره او
الفرض الاهم منه الدنیا و الاوّل العبادات و الثانی اما ان
یحتاج الی عباره اولا و الثانی الاحکام و الاوّل امّا ان تکون
العباره من اثنتین – تحقیقاً او تقدیراً – اولا و الاوّل العقود و
الثانی الایقاعات »

وجه انحصار احکام [در چهار تا] این است که یا هدف حکم،
امور اخروی است و یا هدف مهم تر آن دنیوی است. نخست را
عبادات نامند و در صورت دوم، یا احتیاج به عبارتی و لفظی
دارد یا خیر؟ دوم را احکام نامند و در صورت نخست، یا این
تعهّد و عبادت، از دو طرف است، تحقیقاً، یاتقدیراً، یانه؟
اولی را عقود و دومی را ایقاعات نامند.

و فاضل مقداد، در مقدمه هفتم از مقدمات کتاب: «التنقیح
الرائع »، سه راه برای محدود کردن دایره فقه در این چهار
عنوان ذکر کرده است:

راه نخست همان است که از شهید اول نقل گردید. راه دوم،
راه حکماست. یعنی انسان به مقتضای طبیعت خویش و برای
دست یافت به کمال، به دنبال به دست آوردن سود و از بین
بردن زیان است در صورت نخست، یا سود فوری است، یا در
آینده به دست می آید. سود فوری، با داد و ستد، اطعمه و
اشربه و ازدواج به دست می آید و رسیدن به سودهای آینده
و مدت دار، با عبادات ممکن می گردد. جلوگیری از زیان، با
قصاص و مانند آن انجام می پذیرد.

راه سوم: شرایع برای نگهداری پنج عنصر بنیادی زندگی
انسانها آمده اند: دین، جان، مال، نَسَبْ و عقل.

عبادات، حافظ و پشتوانه دین، احکام جزائی برای پاسداری
از جان، معاملات برای تامین مالها، ازدواج برای نگهداری از
نسبها، تحریم مسکرات برای حراست از عقل تشریع شده اند و
احکام قضا و شهادات و… برای حفظ کلیت نظام اسلامی و
ضمانت اجرایی آنها در نظر گرفته شده است.

گفتنی است که این دو راهی که فاضل مقداد، برای اثبات
انحصار احکام در چهار عنوانی که محقق حلی مطرح کرده
بود، یادآور شده، گرچه، مطالب بسیار ارزشمندی هستند،
لکن به هیچ روی، با مدعا برابری ندارند و حصر احکام را در
چهار عنوان ثابت نمی کند، بلکه بهتر بود این پنج عنصر را به
عنوان پنج هدفی که شرایع و ادیان به دنبال تحقق بخشیدن
به آنها و حفظ آنها تشریع شده اند، یاد می کرد، همان گونه که
صاحب مفتاح الکرامه چنین کرده است، نه برای حصر احکام
در چهار عنوانی که محقق گفته است.

از فقیهانی که درباره دسته بندی محقق حلی، مطالبی را
ارائه کرده محقق نائینی است. وی، پس از بخش بندی فقه
به چهار قسم، به اطلاقات گوناگون هر یک از اقسام اشاره
کرده و با شاخه شاخه کردن و دسته بندی فراگیری، طرح را
نسبت به همه بابها و کتابهای فقهی تضمین می کند.

وی، در مورد عبادات می نویسد:
«عبادات سه معنی را در بر می گیرند:

1. اعمالی که در آنان قصد قربت معتبر است و درستی عمل،
بستگی به قصد قربت دارد، مانند نماز و به این گونه اعمال،
عبادات به معنای اخص می گویند.
2. اعمالی که به قصد قربت آورده می شوند، لکن درستی
عمل بستگی به قصد قربت ندارد، مانند: جهاد، امر به معروف
و نهی از منکر و این قسم را عبادت به معنای اعم می گویند و
به همین روی، محقق کتاب جهاد و امر به معروف و نهی از
منکر را جز و عبادات شمرده است.
3. وظائف تعبدّی که بر مکلفان مقرر شده و بستگی بر هیچ
گونه انشایی نیست و این، در برگیرنده تر از معنای دوم است
و در برگیرنده بحثهای قضا و شهادات و مواریث نیز می گردد».

وی در مورد معاملات می نویسد:
«معاملات بر معانی گوناگونی اطلاق می شوند:

1. هر چیزی که درستی آن بستگی بر قصد قربت ندارد. چه
بر انشا بستگی داشته باشد، چه نداشته باشد. و در صورت
بستگی، چه این بستگی از یک سوی باشد یا از دو سوی.
2. هر چیزی که بستگی بر انشاء دارد چه از یک سوی یا از
دو سوی .[این، اخص از معنای نخست است.]
3. هر چیزی که بستگی به انشا از دو جانب باشد. [این اخص
از معنای دوم است]

عقود بر دو گونه است:

1. اذنی، مانند: وکالت، اهانت و…
2. عهدی. عهدی نیز، گاهی تعلیقی است، مانند جعاله،
مسابقه و وصیت و گاهی تنجیزی است و هر یک از این دو:
(چه تعلیقی و تنجیزی) تقسیم می گردد به تملیکی و غیر
تملیکی و تملیکی تقسیم می گردد به آنچه تعلق به اعیان
دارد و آنچه که تعلّق به منافع دارد و هر یک از این دو، یا
معوّضه است و یا غیر معوضه. معوضه متعلق به اعیان، مانند
صلح و بیع و غیر معوضه اش، مانند: هبه و معوضه متعلق به
منافع، مانند: اجاره … و غیر معوضه متعلق به منافع، مانند
عاریه.»

نقد و بررسی طرح محقق

تقسیم و دسته بندی که محقق برای تنظیم کتابها و بابهای
گوناگون و گسترده فقه پیشنهاد کرده در نوع خود بی نظیر و
از نظر فنی نیز بسیار دقیق است و همه اصول و قواعد تقسیم
را، که اهل منطق ذکر کرده اند، داراست. و تنها ایرادی که
بر تقسیم محقق می شود وارد کرد این است که: اساس و
ملاکی را که وی برای دسته بندی کتابهای فقهی از آن سود
جسته، امروزه کار بردی ندارد; زیرا وی به داشتن عبارت
«صیغه » و نداشتن آن و نیز دو طرفی بودن