فایل پاورپوینت کامل کهن الگو و انگاره کهن الگویی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کهن الگو و انگاره کهن الگویی :

کارکرد کهن الگو در مقام اندام روان ناآگاه جمعی
نوشته رِنالدو ج. مادیورو و جوزف ب. ویلرایت

یونگ برای توصیف نوعی صورتبندی اولیه کمابیش یکدست از ساحتِ کهن الگویی روان، در ابتدا طیفی از اصطلاحات، از جمله صورت ازلی را به کار می بُرد، امّا در ۱۹۱۹ برای اولین بار از واژه کهن الگو استفاده کرد. از آن زمان تا پایان عمر، تلاش برای کشف جنبه های ناشناخته و توضیح نقش ضمیر ناآگاه جمعی یا به تعبیر نهایی او، روان عینیت یافته در روند تکامل انسان، کانون توجه کارهای نظری و فعالیتهای بالینی اش قرار گرفت.

یونگ، موضع فکری فروید را، نه چندان مورد چند و چون قرار داد، نه انکار کرد و نه با فرا رفتن از آن جایگزینی برایش ارائه کرد، بلکه از بدو فعالیتهایش این موضع را گسترش داد و عمق بخشید. احساس او این بود که آرای همکارش دقت لازم را دارد اما آن گونه فراگیر نیست که به نحو مناسبی کارکردهای پیچیده ذهن را توصیف کند. از دیدِ او تأکید فروید بر اهمیت انحصاری جنسیت و باور جبری به اصالت فردیِ موجودیت روانی زیستی، قابل دفاع نبود.

در پرتو رویکرد متوازن یونگ به روان، کلاید کلوک هون مردم شناس، نظر تأمل برانگیزی دارد که در اینجا به اجمال به آن می پردازیم. او می نویسد: هر آدمی، از بعضی جهات، همانند همه آدمهاست، همانند بعضی از آدمهاست، همانند هیچ کس نیست. این گزاره، به نحوی خاص به ما کمک می کند تا روانشناسی مبتنی بر آرای یونگ و نیز مفهوم کهن الگو را در چشم انداز مناسبی قرار دهیم. هرچند یونگ هرگز اهمیت فرهنگ و متغیرهای منحصر به تاریخچه زندگی شخصی را در تکوین موجودیت فرد انکار نکرد، با عطف توجه به میراث سیر تکامل انواع و وحدت روانی نوع انسان، بیشترین نقش را در پیشبرد روانکاوی داشت. مبنای احتجاج کل نگر یونگ این بود که بدون لحاظ کردنِ نفوذ متقابل نیروهای اجتماعی فرهنگی، شخصی و کهن الگویی (فراشخصی)، امکان درک روان و ضمیر ناآگاه پدید نخواهد آمد. کتنِر (Ketner) ، با توجه به رویکرد یونگ به گزاره کلوک هون، اشاره ای شایسته دارد: «در یک کلام، نحوه عملکرد کهن الگو چنین است: یک مضمون اصلی، الگوهای قابل شناختِ تغییرات، و تحوّلی خاص و منحصربه فرد در یک مورد مشخّص.»

حال که به اجمال دانستیم که یونگ چگونه، در چه زمان و چرا به اهمیت روان فراشخصی پی بُرد، می توانیم با دقت بیشتری به مسایل مربوط به ماهیت کهن الگو و زمان کارکرد واقعی آن بپردازیم. بر اساس مبانی نظریه یونگ، ذهن بشر به هنگام تولد، لوحی سفید نیست، بلکه یک طرح اولیه کهن الگویی در ساختمان مغز انسان موجود است. بحث در باب آن دسته از دستاوردهای زیست شناسی نوین که به نظریه کهن الگوها مربوط می شود ما را از موضوع این مقاله کاملاً دور می کند؛ با این حال روشن است که چنین تلاشی باید پژوهشهای صورت گرفته در مورد دستگاه کناری، نیمکره های راست و چپ مغز، ژنتیک رفتاری جدید، نحوه گزینش طبیعی و جهش پلاسمای تخمک از دیدگاه دانشمندان امروز را مورد توجه قرار دهد، ضمن آن که انتظار می رود این تحقیق آشکار سازد که کهن الگوها، یا همان استعدادهای موروثی برای آگاه شدن از وضعیتها و نگاره های نوعی یا تقریباً همگانی، ملزم به هیچ اصلِ «رمزآمیز»ی نیستند. در عین حال می توان کهن الگو را نوعی «نظام آمادگی» دانست که به نشانه های محیطی واکنش نشان می دهد، هسته ای پویا از نیروی روانی متمرکز که آماده است تا به صورت یک سرشت انگاره و یک عنصر ساختاری مینُویِ خودسامان، بیرون از حوزه ادراک «خود» فعلیّت یابد. «فورد هَم» در مسیر ارائه تعریفی عمیقتر از کهن الگو گام دیگری برمی دارد:

هرچند کهن الگوها در اشکال نمادین پیچیده شان، یعنی در روءیا، خیالپردازی، اساطیر و دین، به کرّات مورد مطالعه قرار گرفته اند، جوهره دستاورد فکری یونگ آن است که کهن الگو یک موجودیت روان تن است که دو جلوه دارد: یک جلوه با اندامهای جسمی، و جلوه دیگر با ساختارهای روانی ناآگاه و بالقوه ارتباط تنگاتنگ دارد. موءلّفه جسمی سرچشمه «سائقهای» شهوانی و پرخاشگر است، و موءلّفه روانی خاستگاه اَشکال خیالپردازانه ای است که کهن الگو به واسطه آنها در ضمیر ناآگاه بازنمودی ناقص می یابد.

هرچند در آغاز، انگاره های کهن الگویی در کانون توجه یونگ بود، به تدریج، الگوهایِ عواطف و تمایلات «خاص هر نوع» را نیز مدّ نظر قرار داد. دریافت ویراسته و تکامل یافته یونگ از کهن الگو مستلزم یک تمایز اساسی است، تمایز میانِ صورت بنیادی فایل پاورپوینت کامل کهن الگو و انگاره کهن الگویی. توجه به این تمایز اهمیت بسیار دارد، زیرا با خلط این دو دستاورد نظری، سهم یونگ در روانکاوی نه تنها به غلط فهم شده، بلکه بازنمودی نادرست پیدا کرده است. از جمله تبعات این درک نادرست، این دریافت است که ما مضامین مبتنی بر انگاره ها یا تصاویر ذهنی را به ارث می بریم. هرچند یونگ هرگز این امکان را مطلقاً مردود ندانست، ممکن نبود بر دریافت مطلقاً لامارکیِ فروید از «حافظه نژادی» صحّه بگذارد.

صورت بنیادی کهن الگو: کهن الگوها، تصورات یا انگاره های موروثی نیستند بلکه ممکناتِ ماتقدم اند.

برای یونگ، «انگاره ازلی» یا «صورت بنیادی کهن الگو» که متعلّق به ژرفترین لایه ضمیر ناآگاه است نوعی استعداد یا «آمادگیِ» ماتقدم برای آگاه شدن از یک تجربه بشریِ عامِ عاطفه محور، یک اسطوره همگانی، یا نمود عامِ امتزاجِ اندیشه انگاره خیال است، و کاوش دقیق یا فهم عمیق آن ممکن نیست، زیرا موجودیت آن، وضعیتی کاملاً صوری و ابتدایی است. یونگ نظراتش را چنین خلاصه می کند:

بازنمودهای کهن الگویی (انگاره ها و تصورات) را، که به واسطه ضمیر ناآگاه به ما می رسند، هرگز نباید با «صورت بنیادی کهن الگو» یکی دانست. این بازنمودها، ساختارهای بسیار متنوعی هستند که همگی متکی به یک صورت بنیادی اند، صورتی که اساساً امکان بازنمود ندارد. اما شاخص «صورت بنیادی کهن الگو»، عناصر صوری و معانیِ بنیادی معینی است که درک آنها به تقریب میسر است. صورت بنیادی کهن الگو، یک عامل شبه روانی است که به عبارتی متعلق به حدّ ماورای بنفش و نامرئی طیف روانی است… ماهیت واقعی کهن الگو چنان است که بعید می دانم صورت آگاهانه پیدا کند؛ کهن الگو موجودیتی فراتجربی است، و به این جهت آن را شبه روانی می نامم. (مجموعه آثار، جلد هشتم، ص۲۱۳).

انگاره کهن الگویی: رابطه ای پویا میان وضعیتهای محیطی و واکنش کهن الگویی وجود دارد. انگاره آن برخلاف موجودیت نخستین اش، بازنمودی است که دست کم به واسطه بخشی از «خودآگاهی»، پیشاپیش ادراک شده است: «صورت ازلی، از نظر مضامین آن، صرفاً زمانی تعیّن می یابد که به آگاهی رسیده و نتیجتاً از داده های تجربه آگاه آکنده باشد.» (پیشین، جلد نهم، فصل اوّل، ص ۷۹).

نظریه یونگ بر نقش فرهنگ در فعّال سازی و ساماندهیِ («پوشش دهیِ») نمادین کنشِ کهن الگویی، که خاستگاهش عمق ضمیر آگاه است، تأکید دارد. مطابق این نظریه، شاید یک تجربه محیطی واحد واکنشهای کهن الگویی متفاوتی را برانگیزد و یا برعکس، شاید عوامل محیطی گوناگون زمینه ساز واکنشهای کهن الگویی یکسان یا همانند شود. عینِ عبارات یونگ چنین است: «کهن الگوها همان قدر پُرشمارند که وضعیتهای نوعیِ زندگی. روند بی پایان تکرار، این تجربیات را در سرشت روانیِ ما حک