فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ویژگی ها و وظایف کارگزاران در نهج البلاغه :

مقدمه

یکی از عوامل مهم و اساسی در ثبات و کارآیی نظام های سیاسی، مسئل صلاحیت و کارآمدی کارگزاران و مدیران است. بررسی سیستم های اقتصادی و سیاسی کشورهای مختلف جهان به خوبی نشان می دهد که نقش مدیران و کارگزاران صالح در پیشبرد اهداف حکومت ها تا چه حد منشأ اثر بوده است. نکت حائز اهمیت در این زمینه آن است که هر نظام حکومتی بدون توجه به نقش کارگزاران صالح و مدیر نخواهد توانست در نیل به اهداف، از خود کارآمدی نشان دهد و در این راستا تفاوتی میان حکومت دینی و غیردینی یا لائیک وجود ندارد. یکی از الگوهای بسیار مناسب در جهت اثبات این مدعا، سیر مولا امیر المؤمنین علی (ع) در دوران زمامداری است که هم از باب سنت و هم از جهت مدیریت معقول می توان در آن دقیق شد و از آن بهره گرفت. آن حضرت (ع) در سیر سیاسی خود به خوبی نشان داده اند که یکی از عوامل فروپاشی نظام های سیاسی، ناکارآمدی آن و زوال عدل است که عمدتا به دلیل مدیریت ناصالح و ناسالم رخ می دهد.

هر جامعه برای ادامه و ادار زندگی اجتماعی خویش، ناگزیر به تشکیل حکومت است؛ و در این مسیر باید به مواردی توجه شود:

۱- برای ادار بهتر جامعه، باید تقسیم کار صورت گیرد و افرادی برای تصدّی مسئولیت ها تعیین شوند.

۲- هم کارگزاران در کنار هم، مجموعه ای تشکیل می دهند که در جهت ادار بهتر جامعه و رسیدن به هدف از تشکیل حکومت، گام برمی دارند. (حسینی اصفهاین، ۱۳۸۴: ۱۶)

۳- هریک از اعضا و کارگزاران باید صلاحیت لازم برای ادار جامعه را داشته باشد.

۴- اگر یکی از اعضا فاقد صلاحیت و ویژگی لازم باشد، چرخ ادار جامعه با مشکل مواجه خواه دشد.

۵- بنابراین، حاکمان و کارگزاران ذی صلاح باید تحت نظارت مستمر باشند تا صلاحیت آنان همواره بازبینی شود و با آسیب شناسی رفتار آنان، با متخلّفان برخورد مناسب صورت پذیرد. (حسینی اصفهانی، ۱۳۸۴: ۱۵)

اما در میان هم حکومت ها تاکنون هیچ حکومتی به مانند حکومت امیر المؤمنین علی (ع) در امور کارگزاران خود حساسیت و دقت به خرج نداده است. این واقعیت را می توان از نامه ها و خطبه های گوناگون حضرت به کارگزاران و والیان حکومتی در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی و دینی جست و جو کرد؛ فرمان ها و دستوراتی که از جامعیت فوق العاده و بی نظیری برخوردار بود. (حسینی اصفهانی، ۱۳۸۴: ۸۷)

در تمامی نامه ها و عهدنامه های آن حضرت (ع) به کارگزاران، مسئل رعایت تقوا و ترس از خدا و توجه به آخرت ملاحظه می شود. دقت ایشان در رعایت حال مردم و حفظ شخصیت آنها و پرهیز از زورگویی و تهدیدشان به این سبک در سایر رهبران دیده نمی شود. فرمان هایی که رهبران غیر الهی در عزل و نصب کارگزاران خود صادر می کردند، از آنجا که فاقد بینش کلی در ابعاد وجود انسان بود، عموما به حکومت و جامعه لطمه وارد می کرد.

بدین ترتیب مشاهده می شود که در اندیش سیاسی حضرت علی (ع)، اهمیت فوق العاده ای به مسئل ویژگی های کارگزاران حکومتی داده شده، به طوری که هلاکت و هدایت جامعه به آن ربط داده شده است. از طرف دیگر، از دیدگاه حضرت امیر (ع)، احراز قدرت سیاسی وسیله ای جهت خدمت به خلق و رفع مشکلات و توسع معیشت و اقام عدل و آبادانی آخرت است؛ لذا حضرت در نامه ای به استاندار خود در آذربایجان فرمودند: ان عملک لیس بطُعمهٍ و لکنه فی عُنقک أمانه (نهج البلاغه: نام ۵). امارت و زمامداری یک طعمه و لقم چربی در دست تو نیست که بتوانی آن را ببلعی بلکه آن یک امانت است که بر گردن تو آویخته شده است و تو نسبت به آن مسئول و پاسخگو خواهی بود.

بنابراین در نگاه علی (ع)، مسئولیت امانتی است جهت خدمت به خلق و برای رضای خالق. به همین جهت ایشان پاسخگویی به داور اعظم و مالک روز جزا و پاسخگویی به مردم را کرارا به کارگزاران خود متذکر شده اند و آنان را از عواقب امور بیم و هشدار داده اند. (سرمد، ۱۳۸۶: ۲۱۱)

در تاریخ، نمونه های زیادی از حکومت ها وجود دارد که بی دینی را در جامعه ترویج می کردند و مدت های طولانی به حکومت خود ادامه می دادند؛ اما حکومت های جائر که تنها به زور قدرت ظالمان خود تکیه می زدند، تنها توانسته اند زمان کوتاهی بر مردم حکمرانی کنند و سرانجام به واگذاری قدرت و از دست دادن حکومت مجبور شده اند. از طرف دیگر، تنها با رعایت عدل است که حکومت صاحب اموال فراوان و سرزمین های آباد می شود و جامعه رو به صلاح و رستگاری حرکت می کند. (ابن طباطبا، ۱۳۶۰: ۱۹ )

نکت حائز اهمیت در این زمینه آن است که داشتن صلاحیت های تخصصی، تجربی، خانوادگی و تربیتی و دینی، شرط لازم برای یک کارگزار حکومتی محسوب می شود، اما این شروط به هیچ وجه کافی نیست. اگرچه برای داشتن یک حکومت پایدار و موفق، عملکرد مطلوب کارگزارن در طول دوران صدارت و قدرت آنان الزامی است، نظارت مستمر بر کارگزاران و والیان از سوی حاکم اسلامی در این راستا کاملا ضروری به نظر می رسد. کرارار اتفاق افتاد هست که حکومت ها با برگزیدن کارگزاران توانمند و صالح در رأس امور، پس از مدتی رو به فساد و انحطاط رفتند و نتوانستند ثبات و کارآیی از خود نشان دهند. علت چنین امری، عدم نظارت بر عملکرد کارگزاران از سوی حکم مافوق است. (پیروز و دیگران، ۱۳۸۵: ۲۴۴-۲۴۵)

ویژگی های مثبت کارگزاران

۱- خدامحوری

کسی که در وادی ادار جامعه و مسائل سیاسی قدم می گذارد و می خواهد به مردم خدمت کند، باید در هر شرایطی خداباور و خدامحور باشد؛ چه، قدرت و ریاست به طور طبیعی غرورآفرین ست و ازاین رو، سیاستمداران بیش از دیگران در معرض لغزش و سقوط قرار دارند. یاد خدا و توجه به او، نیرویی است که همواره انسان را در لغزشگاه ها و خطرها حفظ می کند. حضرت علی (ع) بدین دلیل، در دستور العمل خود به مالک اشتر فرمان می دهند: «خداوند سبحان را با قلب و دست و زبان یاری نما؛ زیرا خدای بزرگ، یاری و عزّت کسی را که یاری اش کند و عزیزش بدارد، تضمین کرده است. » (نهج البلاغه: نام ۵۳) خدامحوری، آثار متعددی همچون اخلاص در عمل، دوری از گناه و قرب الی اللّه دارد؛ و هدف عالی در تربیت اسلامی، رسیدن به مقام قرب الهی است. علاوه بر این، اگر مدیران و سیاستگذاران جامعه براساس خداباوری و حق مداری حرکت کنند و در راه خدا قدم بردارند، خداوند محبت آنها را در دل مردم جای می دهد. (واثقی، ۱۳۸۰: ۵۶-۵۸)

۲- حق مداری

حضرت علی (ع) در زمین حق مداری، به مالک اشتر برای انتخاب همکاران نزدیکش دستور می دهند: «افراد حق گو را به خود نزدیک کن! از میان خواص خود، کسی را به خود نزدیک تر کن که در حق گویی-گرچه گفتار حق تلخ است-صراحت لهجه داشته باشد. » (نهج البلاغه: نام ۵۳) همچنین دربار حق والی و رعیت می فرماید: هرگاه رعیت حق والی و والی حق رعیت را ادا کند، حق در بین آنها عزیز و قواعد دین استوار و روزگار اصلاح می شود. (نهج البلاغه: نام ۵۳) بنابراین، یکی از صفات برازند زمامدار، حق گویی و حق مداری ست که طبق کلام رسول خدا (ص)، «حق را باید گفت، هرچند در ذائق بعضی تلخ آید». (کلینی، ۱۳۸۸ ق، /۱حکمت ۸)

۳- عدالت خواهی

سراسر زندگی حضرت علی (ع) نشان دهند اعتدال و اجرای عدالت در جامعه است. ظلم ستیزی ایشان و مبارزه با ستم و بیدادگری، چه در دوران حکومت و چه پیش از آن، از ویژگی های زندگی آن حضرت (ع) است؛ چنان که دوست و دشمن بدان معترفند. حضرت علی (ع) در دستور العمل های سیاسی خود به فرمانروایان، همواره بر رعایت انصاف و عدالت در بین مردم تأکید می کردند؛ همان گونه که فرازهایی از عهدنام مالک اشتر به این موضوع اختصاص یافته است: مالکا، انصاف و عدالت را بین خدا و مردم از یک سو و خود و نزدیکنت و هرکه هوای او را در سرداری از سوی دیگر، مراعات کن. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۴- امانت داری

هرکس در هر پست و مقامی که باشد، امانت دار مردم است و باید در حفظ امنت بکوشد؛ زیرا اموال، ناموس، حیثیت، شرف و بسیاری از مسائل حیاتی مردم نزد کارگزار دولت قرار داده شده و او مسئول نگه داری آنها است، حتی مقام و منصبی که به او واگذار شده، امانت است و ازاین روی، باید در ادای وظیفه اش تلاش کند. حضرت علی (ع) گذشته از اینکه خود نمون کامل امانت داری در زمینه های گوناگون بودند، دیگران را نیز به رعایت امانت سفارش می کردند و می فرمودند: امانت را ادا کنید، هرچند صاحبش قاتلان فرزندان انبیا باشد. (محمدی ری شهری، ۱۳۷۵: ج ۲۱۴/۱، ماد «الامانه») امیر المؤمنین (ع) در این باره فرمودند: برترین ایمان امانت داری ست. (نهج البلاغه: نام ۵۳) و هرکه امانتدار نیست، ایمان ندارد. (نهج البلاغه: نام ۲۶)

بنابراین، در تربیت سیاسی کارگزارن باید خصیص امانت داری را در آنها ایجاد و تقویت کرد. آنچه امروزه موجب بروز مشکلات گوناگون در جوامع اسلامی شده، این است که رهبران و کارگزاران حکومتی افرادی صالح و امانتدار نیستند.

۵- فقرزدایی

امام علی (ع)، هم خود یار و مددکار فقرا و محرومان بودند و هم افردی را با این ویژگی پرورش دادند؛ چنان که خطاب به مالک می فرمایند: ای مالک، در بار پایین مردم که چاره ای ندارند و در فقر و تنگدستی زندگی می کنند، خدا را فراموش نکن! آنان عبارتند از: بینوایان، نیازمندان، گرفتاران و زمینگیرشدگان. آنچه را که خداوند از حق خود دربار ایشان دستور داده، رعایت کن و برای آنان قسمتی از بیت المال و سهمی از غنایم خالص اسلامی هر شهر را در نظر بگیر! (نهج البلاغه: نام ۵۳) از این توصیه های علی (ع) به مالک دربار فقرزدایی از جامعه برمی آید که حمایت از فقرا و نیازمندان به عنوان یک اصل در حکومت اسلامی مطرح است و برای تحقق آن باید تلاش کرد؛ زیرا فقر و کمبود اقتصادی، عامل بروز بسیاری از مشکلات، از جمله فسد اخلاقی و ناامنی در جامعه است. (ناظم بکایی، ۱۳۸۲: ۲۱ )

ویژگی های منفی کارگزارن

برخی ویژگی های منفی که ممکن است دامنگیر کارگزاران سیاسی شود و در نتیجه آنها نتوانند وظایف خود را به شایستگی انجم دهند، عبارتند از: غرور و خودبینی، هواپرستی، انصارطلبی و پیمان شکنی.

۱- غرور و خودبینی

تکبّر و خودپسندی، بزرگ ترین آفت سیاسی است. چه بسا دیده شده است زمامدارانی که پس از استقرار در مسند قدرت، هم ارزش ها را زیر پا گذاشته و به تعهدات خود در برابر مردم عمل نکرده اند. از اینجا است که حضرت علی (ع) همواره کارگزاران نظام اسلامی را به دوری از تکبّر و خودبینی توصیه می کنند. آن حضرت (ع) به مالک می فرمایند: بپرهیز از خودپسندی و تکیه به چیزی که تو را به خودخواهی وادارد و بپرهیز از اینکه دوست بداری مردم تو را بستایند؛ زیرا حالت غرور و خودبینی مناسب ترین فرصت برای شیطان است تا نیکی نیکوکاران را از بین ببرد. (نهج البلاغه: نام ۵۳) آن حضرت (ع) همچنین دربار عجب و خودخواهی فرمودند: هرکه به آرا و نظرهای خود به چشم خودپسندی نگاه کند، دشمنان بر او مسلط خواهند شد. (کلینی، ۱۳۸۸ ق: /۱حکمت ۸)

۲- هواپرستی

در اندیش سیاسی حضرت علی (ع)، هواپرستی و پیروی از خواسته های نفسانی، مانع اصلی تحقق عدالت است. ازاین رو، آن حضرت (ع) همیشه دوری گزیدن از هوای نفس را به فرمانروایان توصیه می کردند، چرا که هرگاه زمامدار براساس خواست خد عمل کند و هرچه را میل دارد، انجام دهد، از اجرای عدالت و دادگری بازمی ماند. (نهج البلاغه: نام ۵۹) علی (ع) در جایی دیگر می فرمایند: دین اسیر دست اشرار و بدکردارنی است که آن را وسیل رسیدن به هوای نفس و دنیای خود قرار داده اند. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۳- انحصارطلبی

در کلام امیر المؤمنین علی (ع)، از این خصوصیت به«استئثار »تعبیر شده است و آن حضرت (ع) فرمانروایان را به شدّت از آن برحذر داشته اند، چنان که به مالک می فرمایند: از امتیازخواهی بپرهیز و از اینکه چیزی را که هم مردم در برابر آن یکسانند به خود اختصاص دهی، دوری کن! هرچند زمامدار نزدیکان و خویشاوندانی دارد که توقّع برتری، امتیازگیری و دخالت در قراردادها بدون رعایت انصاف را دارند، ولی تو تدبیری بیندیش که با از بین بردن عوامل آنها، ریش انتظاراتشان را برکنی و به هیچ یک از اطرافیان و وابستگان چیزی از زمین و امثال آن وامگذار و مبادا در تو طمع کنند، درحالی که این کار مای ضرر سایر مردم می شود. (کلینی، ۱۳۸۸ ق، /۱حکمت ۸)

۴- پیمان شکنی

پای بندی زمامداران به وعده هایی که به مردم می دهند و احیانا برای تحقق آن سوگند یاد می کنند، سبب نفوذ آنان در دل ها، اطمینان و استواری نظام می گردد. امیر مؤمنان علی (ع) در این زمینه به مالک دستور می دهند: از اینکه به مردم وعده دهی و به انجام کاری متعهد شوی و سپس تخلّف کنی، بپرهیز؛ چون خلف وعده و پیمان شکنی موجب خشم خدا و خلق است. (کلینی، ۱۳۸۸ ق: /۱حکمت ۸)

ملاک های گزینش کارگزاران

امام علی (ع) دربار ملاک های کلی گزینش مدیران و کارگزاران حکومت، صفاتی را بر می شمارند که شایسته است در نظام اسلامی ما به طور دقیق و سنجیده به کار گرفته شوند. اهم این اوصف و معیارها به قرار ذیل ست:

۱- ایمان و تقوا

در گزینش افراد برحسب نوع مسئولیت، باید تقوا و ایمان آنان ملاک قرار گیرد؛ زیرا ایمان به خدا و تسلیم در برابر اوامر او، آنچنان تعهد و الزامی در انسان ایجاد می کند که از این عمل خلاف احتراز می کند و مسئولیت در مقابل خدا، در نزد او، بر هرگونه قانون و مقام مافوق رجحان دارد، و او تنها خدا را حاضر و ناظر اعمال خود می بیند. (موسوی زاده، ۱۳۸۲: ۸۹) امام علی (ع)، شیو برخورد و اصول مدیریت را در نام خود به مالک اشتر، از تقوا و خداگرایی آغاز می کند و او را به ترس از خدا فرمان می دهد و اینکه اطاعت خدا را بر دیگر کارها مقدّم دارد و از آنچه در کتاب خدا دربار واجبات و سنّت ها آمده است، پیروی کند؛ دستوراتی که جز با پیروی آنها رستگار نخواهد شد، و جز با نشناختن و ضایع کردن آنها جنایتکار نخواهد شد. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۲- صلاحیت اخلاقی

برحسب نوع مسئولیتی که به افراد سپرده می شود، به صفت اخلاقی مربوط به آن نیز باید توجّه شود؛ برای مثال، اگر به کسی مسئولیتی داده می شود که بیشتر با مردم سروکار دارد، باید حسن خلق و مردم داری او بر سایر صفات وی بچربد، و اگر عهده دار بیت المال است، باید در صداقت و امانت داری مشهور باشد. پس جایگاه مسئولیت اشخاص را صرف نظر از سایر شروط، اخلاق آنان تعیین می کند. اینها نکات ظریفی هستند که در هست گزینش باید به آنها توجه شود تا بر حرکت و فعل و انفعالات یک نظام، هماهنگی کامل حکمفرما شود. (واثقی، ۱۳۸۰: ۵۴-۵۵) امام علی (ع) در عهدنامه مالک اشتر، می فرمایند: کارگزاران دولتی را از میان مردمی انتخاب کن که اخلاق آنان گرامی تر، و آبرویشان محفوظتر، و طمع ورزی شان کمتر است. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۳- جهادگری

نیروی مطلوب، نیروی جهادی است. «جهاد» واژه ای مقدس، مهم و تأثیرگذار است که از «جهد» یا «جهد» گرفته شده و به معنی «کوشش پیگیر» است. چند نکته در واژ «جهاد » وجود دارد:

الف) تلاش مستمر: جهاد یعنی تلاش شبانه روزی. جهادگر واقعی، ایستا نیست، بلکه چون دلسوز است، پویا و متحرک است؛ همیشه برنامه دارد، و در پی تحقق اهدافی است.

ب) اخلاص: جهاد البته مقید و مشروط است: «فی سبیل اللّه» یعنی برای خدا است و جانب قدرت شخصی را نمی گیرد. «من» نباید محور باشد، بلکه اسلام محور و پیروز نهایی است.

ج) فداکاری: یعنی نیروی جهادی حاضر است مجروح، مفقود، و شهید شود، حتی حیثیتش بر باد رود، امام اسلام سربلند شود. در فرهنگ و سنت ما، به چنین فردی «مجاهد » اطلاق می شود.

۴- اصالت خانوادگی

اگر صفات اخلاقی و پسندیده در نفس انسان ملکه نشود، هرگز مصدر افعال خوب واقع نمی شود. چنانچه افراد گزینش شده از خاندان شریف و بافضیلت باشند، می توان تصور کرد که صفات اخلاقی در آنها از سنین کودکی شکل گرفته است و بادوام و ریشه دار در فرد وجود دارد. علاوه بر آن، صفات خوب و بد از طریق ارث به فرزند منتقل می شوند؛ و اخلاق خوب و پسندیده یازشت و نکوهیده، معرّف پاکی وراثت یا بدی آن هستند.

۵- حسن شهرت

اعتبار یک حکومت با حضور چهره هایی که امین مردم هستند، بالا می رود و بهترین پشتوانه و دلگرمی برای یک مسئول، اعتماد مردم به او است. بنابراین، افرادی که اهل تجربه هستند و در کشاکش کارها ساخته و پرداخته شده اند و حسن سابق آنها در اسلام پیش از دیگران باشد، مدیر و دوراندیش اند و در کارها و مسائل، عمیق و ژرف نگرند و شایستگی بیشتری در تصدّی امور دارند.

۶- آزمایش لیاقت ها

افراد باید براساس تعهد و نوع تخصص و توان اجرایی، انتخاب و به کار مورد علاقه گمارده شوند. روابط نباید هیچ گاه جای ضوابط را بگیرد و لیاقت ها و شایستگی ها قربانی دوستی ها و مسائل خویشاوندی شود. ازاین رو است که حضرت علی (ع) به مالک اشتر می فرمایند: سپس در امور کارمندانت بیندیش و پس از آزمایش، به کارشان بگمار، و با میل شخصی و بدون مشورت با دیگران، آنان را به کارهای گوناگون وادار نکن، زیرا این نوعی ستمگری و خیانت است. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۷- اصلاح گری

نیروی مطلوب اسلامی، نیرویی مصلح است، به گونه ای که هرجا نقطه ضعف و یا نقصی وجود داشته باشد، در مقابل نقص ها می ایستد، فکر می کند و به دنبال برنامه ای است تا این نقص ها را به نقاط مثبت مبدل کند.

۸- تحول گرایی

نیروی انسانی مطلوب باید به گونه ای باشد که اگر مسئولیت ادار جایی به او سپرده شد، براساس آرمان ها و نقاط مطلوب اسلام بتواند در آن محیط کوچک یا بزرگ، تحول مثبت ایجاد کند؛ بدین معنا که آن محیط را از حالت ایستا به حالت پویا تغییر دهد.

۹- اهل امر به معروف و نهی از منکر بودن

نیروی مطلوب اسلامی، نیرویی است که خواستار تحقق نیکی ها و زایل شدن بدی ها در جامعه است و برای آن برنامه ریزی می کند. معروف و منکر، دایر وسیعی دارد؛ و یکی از اهداف نهضت ابا عبد اللّه الحسین (ع)، همین امر به معرف و نهی از منکر بوده است.

۱۰- مشتاق و داوطلب بودن

کارگزار مطلوب اسلامی، مشتاقانه، آگاهانه، داوطلبانه، با انگیزی مقدس و بر اساس برنامه ای مشخص، کارها را پیش می برد. نیروی مطلوب انسانی و اسلامی، نیروی بخشنامه ای و یا نیروی حقوق بگیر و مزدبگیر رایج و متعارف نیست. نه اینکه حقوق نگیرد و یا به بخشنامه عمل نکند، بلکه به مسئولیتش به عنوان کار و کاسبی نگاه نمی کند؛ زیرا معتقد است که زندگی خواهد گذشت، اما آنچه اهمیت دارد، ادای تکلیف است.

۱۱- تکلیف گرایی (وظیفه گرا بودن)

نیروی مطلوب اسلامی نمی گوید«چقدر به من حقوق می دهند، یا موقعیت اجتماعی ام چگونه می شود»، بلکه بر آن است که تا چه میزانی می تواند تحول ایجاد کند، و آنچه برای او اهمیت دارد، این است که چقدر می تواند برای اسلام مفید باشد. دنبال کار، شغل و موقعیت نیست، بلکه به فکر اسلام عزیز است؛ و دنیاگرا نیست، بلکه آخرت گرا است.

وظایف حاکمان و کارگزاران

با توجه به فلسف تشکیل حکومت اسلامی و نیز وظایف حاکم اسلامی، امام علی (ع) در فراز آغازین عهدنام مالک اشتر، وظایف مهم او را برمی شمارد.

۱- جمع آوری مالیات ها

حاکم برای ادار حکومت و جامعه و نیز تأمین نیازمندی های عمومی جامعه، به بودجه نیاز دارد. یکی از بهترین راه های تأمین بودجه، دریافت مالیات ها است. ازاین رو، امام علی (ع) اولین وظیف حاکم را جمع آوری مالیات ها می داند و مالک اشتر را به جمع آوری آن امر می کند: این فرمان بند خدا، علی -امیر مؤمنان- به مالک اشتر -پسر حارث- است در عهدی که با او دارد، هنگامی که او را به فرمانداری مصر برمی گزیند تا خراج آن دیار را جمع آورد. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۲- جهاد با دشمنان

دشمنان دین همواره در کمینند تا در هر فرصتی بر پیکر حکومت اسلامی ضربه وارد و آن را ناتوان کنند. از این رو، هم مردم باید هوشیار باشند؛ و در این میان، حاکم و کارگزاران، نقش و مسئولیت سنگین تری دارند، چرا که آنان در حکم دیده بان هستند و حقایق و واقعیات را ازم افقی برتر می بینند، پس باید همواره کوچک ترین حرکت دشمن را ببینند و مردم را نیز آگاه کنند تا خود را در مقابله با دشمن آماده سازند. ازاین رو است که امام علی (ع) می فرمایند: این فرمان بند خدا، علی-امیر مؤمنان-به مالک اشتر -پسر حارث است در عهدی که با او دارد، هنگامی که او را به فرمانداری مصر برمی گزیند. . . تا با دشمنانش نبرد کند. (نهج البلاغه: نام ۵۳ )

۳- گسترش عدالت

در اسلام، ظلم به دیگران مذموم است و همگان به رعایت حقوق همدیگر و رفتار عادلانه موظّفند. امیر المؤمنین (ع) می فرمایند: به خدا سوگند، اگر هفت اقلیم را با آنچه در زیر آسمان ها است، به من بدهند تا خدا را نافرمانی کنم، در پوست جوی که ناروا از مورچه ای بگیرم، چنین نخواهم کرد. (نهج البلاغه: خطب ۲۲۴)

۴- اصلاحات

حاکم باید با ارشاد مردم و فراهم ساختن زمینه های تعلیم و تربیت و نیز مبارزه با انحرافات، شرایط اصلاحات را فراهم کند؛ با نظارت دقیق بر کار کارگزاران، هرگونه انحرافی را از بین ببرد و به اصلاح امور بپردازد. ازاین رو، حضرت علی (ع) در آغاز عهدنام مالک اشتر، به این مهم اشاره می کنند و می فرمایند: این فرمان. . . هنگامی که او را به فرمانداری مصر بر می گزیند. . . تا کار مردم را اصلاح کند. (نهج البلاغه: نام ۵۳)

۵- عمران و آبادانی شهرها

امیر المؤمنین (ع) در ابتدای نام خود به مالک اشتر (والی مصر) می فرمایند: . . . تا شهرهای مصر را آباد سازد. در فرازی از این نامه، توجه تام و کامل به عمران و آبادانی را گوشزد می کنند و پیامد اجرا یا ترک این مهم را بیان می دارند: باید تلاش تو در آبادانی زمین، بیش از جمع آوری خراج باشد. خراج جز با آبادانی فراهم نمی شود؛ و آن کس که ب