فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقش نخبگان دینی و سیاسی در ایجاد بصیرت دینی :

در هر جامعه ای، چه کوچک و چه بزرگ، روی سعادت و نیک بختی را آنان می بینند که کردارشان بر بصیرت و آگاهی دینی استوار باشد. رشد و سعادت جامعه، با پرورش و رشد بصیرت و آگاهی دینی در جامعه ارتباط مستقیم، تنگاتنگ و تعاملی دارد. در حرکت رو به رشد و ترقّی جامعه، نخبگان و اهل علم نقش اساسی دارند. این نقش در ایجاد این حرکت و تداوم آن و سپس رسیدن به اوج ترقّی در تمامی ابعاد رخ می نمایاند. در جامعه ای که براساس موازین و معیارهای دینی بنیان نهاده شده، علاوه بر نخبگان سیاسی، نخبگان دینی هم نقش مهمّی در ایجاد بصیرت و بینش دینی دارند. لازمه این کار آن است که ابتدا خود ایشان از چنین بصیرتی برخوردار باشند و آن گاه دیگران را در این مسیر راهنمایی کنند. در نگاه قرآن و اهل بیت:، اصولی در این جهت مطرح شده است که عمل به این اصول و بزرگداشت آن ها در جامعه توسّط نخبگان، بصیرت دینی مردمان را به همراه دارد، و به عکس، وانهادن این اصول مانعی جهت دست یابی به بصیرت دینی است. نگارنده در این نگارش، ضمن بررسی مطلب بالا به سؤال های زیر پاسخ می دهد: اصول گفتاری ایجاد بصیرت دینی توسّط نخبگان در جامعه اسلامی از منظر قرآن چیست؟اصول عملی ایجاد بصیرت دینی توسّط نخبگان در جامعه اسلامی از منظر ثقلین کدام است؟

اصول ایجاد بصیرت دینی

۱.دعوت به قرآن

قرآن کریم تمایز ویژه و چشم گیری در میان کتب آسمانی دارد و روشن کننده ی هر امر مبهم، پیچیده، فتنه انگیز، دیرفهم، استراتژیک، و در یک کلام، تبیین کننده ی هر امری است: و این کتاب را که روشن گر هر چیزی است و برای مسلمانان رهنمود و رحمت و بشارت گری است، بر تو نازل کردیم.»[۱]در آیات قرآن کریم به یک اصل اساسی جهت ایجاد بصیرت دینی اشاره شده است و آن رجوع به قرآن و سنّت است. خداوند بلندمرتبه چنین می فرماید:ای کسانی که ایمان آورده اید! خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید؛ پس هرگاه در امری[دینی] اختلاف نظر یافتید، اگر به خدا و روز بازپسین ایمان دارید، آن را به [کتاب] خدا و[سنّت] پیامبر [او] عرضه بدارید؛ این بهتر و نیک فرجام تر است. [۲]امیرمؤمنان حضرت علی در تفسیر آیه ی شریف مذکور،«الرّد إلی الله» را اخذ کردن محکمات قرآن کریم، و «الرّد إلی الرّسول» را گرفتن سنّت جامع رسول خدا که مورد پذیرش همگان است، دانسته اند.[۳] هم چنین در نامه گران قدرِ امیر مؤمنان حضرت علی ۷در تبیین حوادث پس از رحلت رسول خدا به این مطلب این گونه اشاره شده است:آن گاه که رسول خدا ۹وفات نمود، کتاب خدا و خاندان پاک و مطهّرش را دو پیشوا و رهبر که بدون اختلافند، قرار داد و دو برادری که از یاری یک دیگر فروگذاری نمی کنند؛ این دو همیشه با هم و در کنار هم دیگر و جدایی ناپذیرند. [۴]آنان که قرآن کریم را فراروی زندگی مادّی و معنوی، فردی و اجتماعی، دنیوی و اخروی خود قرار ندهند، دچار حیرت و سردرگمی اند، و به عکس، آنان که از این سفره الهی بهره برند، در دنیا و آخرت سود جسته اند. حضرت علی در این باره چنین می فرمایند:بر یکی از آنان، واقعه ای در حوزه یکی از احکام عرضه می گردد و او بر پایه ی رأی خود در آن حکم می کند. آن گاه همان واقعه بر دیگری عرضه می گردد و او بر خلاف اوّلی حکم می کند. آن گاه نزد پیشوایی که آنان را به قضاوت گمارده، جمع می شوند و او رأی همه را درست می داند، با آن که خدایشان یکی است، پیامبرشان یکی است و کتابشان یکی. آیا خداوند سبحان به آنان دستور داد که اختلاف کنند و آنان پیروی کردند؟ یا آن که خداوند از اختلاف بازشان داشت و آنان نافرمانی کردند؟ آیا خداوند سبحان دینی ناتمام فرو فرستاد و از آنان برای تکمیلش کمک جست؟ یا آنان با خداوند شریکند و رواست که نظر دهند و بر خداوند است که بپذیرد؟ یا آن که خداوند دین کاملی فرو فرستاد و پیامبر در رساندنش کوتاهی کرد؟ چرا که خداوند سبحان می گوید:…مَّا فَرَّطْنَا فِی الْکتابِ مِنْ شَیءٍ؛[۵] ما هیچ چیزی را در کتاب [لوح محفوظ] فروگذار نکرده ایم. و در آن تبیان هر چیزی است و [خداوند] یاد کرد که پاره ای از قرآن، پاره ی دیگرش را تصدیق می کند و در آن اختلافی نیست و فرمود:وَ لَوْ کانَ مِنْ عِنْدِ غَیرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِیهِ اخْتِلافاً کثِیراً؛[۶] “اگر از جانب غیر خدا بود، قطعاً در آن اختلاف بسیاری می یافتند” و قرآن ظاهری زیبا و باطنی ژرف دارد، شگفتی هایش سپری نگردد، غرایب آن به پایان نرسد و تاریکی ها جز بدان زدوده نشود.»[۷]از ویژگی های بسیارمهمّ قرآن کریم، اختلاف زدایی و رساندن جامعه اسلامی به هدایت و رحمت الهی است که توسّط حاکم دینی صورت می پذیرد:و ما [این] کتاب را بر تو نازل نکردیم، مگر برای این که آن چه را در آن اختلاف کرده اند، برای آنان توضیح دهی، و [آن] برای مردمی که ایمان می آورند، رهنمود و رحمتی است.»[۸]امام العارفین، حضرت علی نیز قرآن کریم را ریسمان محکم الهی دانسته و مردمان را به چنگ زدن به این ریسمان فرا خوانده اند:بر شما باد کتاب خدا که ریسمان محکم، نورآشکار، داروی شفابخش و…است.»[۹]این ریسمان محکم، قرآن کریم است که خداوند آن را عامل وحدت دانسته است:وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا….[۱۰] قرآن کریم با عنوان کردن سرگذشت بنی اسرائیل و درس هایی که برای عبرت گیری دارد، علل و اسباب اختلاف را ذکر می کند تا مسلمانان در عصر رسول خدا ۹ و پس از آن، به خوبی بیدار باشند:بی گمان، این قرآن بر فرزندان اسرائیل بیشتر آن چه را که آنان درباره اش اختلاف دارند، حکایت می کند. [۱۱]آنان که اهل قرآن هستند و به این کتاب شریف تمسّک می جویند، همیشه داور و حَکَم خود را قرآن قرار می دهند تا از تفرقه و پراکندگی و شکاف میان مسلمین جلوگیری به عمل آورند. عدّه ای نیز وقاحت را تا به آن جا رسانده اندکه نه تنها خود حکمیّت قرآن را قبول نمی کنند، مانع دیگران هم می شوند:آیا ندیده ای کسانی را که می پندارند به آن چه بر تو نازل شده و [به] آن چه پیش از تو نازل گردیده ایمان آورده اند، می خواهند داوری میان خود را به نزد طاغوت برند، با آن که قطعاً فرمان یافته اند که بدان کفر ورزند، و[لی] شیطان می خواهد آنان را به گمراهی دوری دراندازد. و چون به ایشان گفته شود به سوی آن چه خدا نازل کرده و به سوی پیامبر [او] بیایید، منافقان را می بینی که از تو سخت، روی بر می تابند.»[۱۲]تفسیر درست قرآن، ضامن وحدت مسلمین است.[۱۳] یکی از علل اساسی در ایجاد بسیاری از فتنه ها و ستیزه ها، وانهادن قرآن است. امام علی ۷در خطبه ای این مسأله را چنین فرموده اند:پس از من بر شما روزگاری خواهد آمد که در آن چیزی پوشیده تر از حقّ، آشکارتر از باطل، و رایج تر از دروغ بر خدا و پیامبرش نباشد. نزد مردم آن زمان، کالایی کسادتر از قرآن نیست، اگر به درستی تلاوت شود؛ و کالایی رایج تر از آن نیست، اگر آن را واژگونه معنا کنند. چیزی در شهرها ناشناخته تر [یا: بدتر] از معروف، و شناخته شده تر [یا: بهتر] از منکر نباشد. حاملان قرآن، آن را به گوشه ای افکنند و حافظان قرآن، آن را به فراموشی سپارند. در آن روز، قرآن و اهل قرآن مطرود و در انزوایند و چونان دو یار همراه در یک طریق روان؛ و هیچ کس آن دو را پناه ندهد. قرآن و اهل قرآن در آن روزگار در میان مردمند، ولی در میان مردم نیستند؛ با آنانند، امّا آن ها با این دو نیستند؛ زیرا گمراهی با هدایت هماهنگ نیست، هرچند در کنار هم باشند. آن مردم بر پراکندگی اتّفاق کرده، از وحدت روی گردانند؛ گویا آنان پیشوای قرآنند، نه قرآن پیشوای آنان. از قرآن در میان آنان جز نامی باقی نماند و از آن، جز خط و نوشته ای نشناسند…»[۱۴]کوتاه سخن این که تمسّک جستن به کتاب شریف قرآن، لازمه ی انسجام و هم بستگی در جامعه ی اسلامی و ایجاد بصیرت است. حضرت مولی الموحدّین، امام علی ۷چنین می فرمایند:آن زمان که فتنه ها چون پاره های شب تار بر شما وارد شد، به قرآن پناه برید.»(۱۵)

۲.اطاعت از ولیّ امر

قرآن، اطاعت از خداوند و اولیای امرش را محور رفع منازعات و اختلافات جامعه می داند:ای کسانی که ایمان آورده اید! خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را[نیز] اطاعت کنید؛ پس هرگاه در امری[دینی] اختلاف نظر یافتید، اگر به خدا و روز واپسین ایمان دارید، آن را به[کتاب] خدا و [سنّت] پیامبر [او] عرضه بدارید؛ این بهتر و نیک فرجام تر است.»[۱۶]آن چه رسول خدا ۹ حُکم می کند، همان حُکم خدا و وحی الهی است.[۱۷]پس داور و حَکَم برای مشاجرات، رسول خدا ۹است و مراجعه به ایشان که ولیّ امر خداست، اساس ایمان است:ولی چنین نیست؛ به پروردگارت قَسَم که ایمان نمی آورند، مگر آن که تو را در مورد آن چه میان آنان مایه ی اختلاف است داور گردانند؛ سپس از حُکمی که کرده ای در دل هایشان احساس ناراحتی [و تردید] نکنند و کاملاً سر تسلیم فرود آورند.»[۱۸]امیرمؤمنان حضرت علی (ع)بارها و بارها به این امر اشاره کرده اند: با تأمّل بنگرید به نعمت های خداوند آن گاه که پیامبری را در میان آنان برانگیخت، که اطاعت آنان را با دین او گره زد و گرد دعوت او دل های آنان را الفت بخشید.»[۱۹]در جای دیگری امام والیان امر را مانند نخ تسبیح فرض کرده اند که دانه ها – یعنی جامعه ی اسلامی- قوامشان به نخ – یعنی ولیّ امر- است:نقش زمام دار در این امر، همچون رشته ای است که مهره ها را جمع می آورد و در کنار یک دیگر می چیند، و اگر آن رشته بگسلد، مهره ها پراکنده می شود و هرکدام به سویی می رود و از آن پس نتوان آن ها را درکنار یک دیگر نهاد.[۲۰]رابطه رهبری نظام اسلامی (پیشوا) با مردم، رابطه ای متقابل است و اگر هریک از ایشان حدّ خود را نشناسند و از آن تجاوز کنند، اختلاف کلمه پدید می آید. امام علی۷می فرمایند:«امّا اگر مردم بر حاکم چیره شوند، یا حاکم بر مردم ستم ورزد، در این هنگام، اختلاف کلمه پدید آید و نشانه های ظلم و تجاوز آشکار شود و فریب کاری در دین رواج یابد. [۲۱]سرپیچی از امر خدا و رسولان الهی: موجب گسسته شدن حکومت اسلامی است:و از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و با هم نزاع مکنید که سُست شوید و مهابت شما از بین برود؛ و صبر کنید که خدا با شکیبایان است.»[۲۲]امیر مؤمنان درباره نقش پیامبر در ایجاد آگاهی و همدلی چنین می فرمایند:پیامبر آن چه را از جانب خدا مأمور به آن شده بود بیان کرد و پیام های پروردگارش را به مردم رساند. خداوند نیز توسّط او گسیختگی های جامعه را نظام داد و پراکندگی را به هم پیوست و میان خویشاوندان- پس از آن که سینه هایشان از دشمنی سخت پر شده و آتش کینه در دل هایشان زبانه کشیده بود- الفت و دوستی پدید آورد.»[۲۳]آری، رسول خدا چنان خداگونه عمل کرد که موجب الفت شد و همه ی قلب ها به سوی ایشان گرایش پیدا کرد: دل های نیکوکاران دوست دار او شد و دیده ها متوجّه وی گشت. خداوند به یُمن وجود او کینه ها را مدفون کرد و آتش دشمنی را خاموش ساخت. توسّط او مردم [مسلمان] را با یک دیگر برادر، و جمع کافران را پراکنده کرد، و به وسیله او خوار را گرامی و گرامی را خوار ساخت. سخن او روشن گر، و سکوتش زبان گویاست.»[۲۴]تعبیر دیگری که پس از «حبل اللَّه» در قرآن کریم آمده، «العروه الوثقی» است:در دین هیچ اجباری نیست و راه از بی راهه به خوبی آشکار شده است؛ پس هرکس به طاغوت کفر ورزد و به خدا ایمان آوَرَد، به یقین، به دست آویزی استوار- که آن را گُسستی نیست- چنگ زده است و خداوند، شنوای داناست.»[۲۵]امام علی- نیز مؤمنین را به چنگ زدن به «حبل اللَّه» و «العروه الوثقی» امر فرموده اند: به ریسمان خدا و دست گیره ی او چنگ زنید و از حزب خدا و پیامبر او باشید و عهد و پیمانی را که با خدا بسته اید پاس دارید، که اسلام غریبانه آغاز شد و به زودی غریب خواهد ماند.»[۲۶]رسول خدا تداوم این تمسّک را ولایت علی دانسته اند: هرکه دوست دارد بر کشتی نجات بنشیند و به دست گیره ی محکم چنگ زند و به ریسمان ناگسستنی خداوند بیاویزد، پس از من با علی دوستی، و با دشمنش دشمنی ورزد و از امامان هدایت گر نسل او پیروی کند؛ زیرا آنان جانشین و وصیّ من هستند. حزب آنان حزب من و حزب خدای عزّوجلّ است و حزب دشمنان آنان همان حزب شیطان است.»[۲۷]رسول خدا جانشینان بر حقّ علی را نیز امان امّت برای جلوگیری از بروز شکاف و درگیری در امّت اسلامی دانسته اند: ستارگان، امان اهل زمین از ترس هستند و خاندان من امان امّت من از اختلافند، و اگر قبیله ای از عرب با ایشان اختلاف پیدا کند، ایشان نیز با او اختلاف پیدا می کنند و این قبیله از یاران و حزب ابلیس می گردند.»[۲۸]از دیدگاه رسول خدا۹اهل بیت عصمت و طهارت، خدایی اند و باعث اکمال نعمت و اتّحاد:شما اهل البیت، اهل الله هستید؛ شمایید که باعث کامل شدن نعمت، اتّحاد و همدلی هستید.»[۲۹]یکی از محقّقان درباره نقش ولیّ امر در اتّحاد جامعه اسلامی می نویسد:پیشوا، نقطه اتّصال جریان های موجود در جامعه است و رهبری، محور تلاش ها، حرکت ها و نشاط ها. وجود اندیشه ها، گرایش ها و جریان های مختلف در جامعه، امری طبیعی است و تصوّر وحدت در اندیشه ها و آرمانها، در همه قشرهای جامعه و همه لایه های اجتماع، تصوّری بس نادرست و غیر واقعی است. از این رو، جریان ها، گروه ها و دارندگان اندیشه های مختلف، برای رهانیدن جامعه از تفرقه، باید راه های وحدت آفرینی را بجویند و در ضمن تأکید بر تکثّر اندیشه، هم سویی در آرمان های والا را از دست ندهند. رهبری، بزرگ ترین نقش را در این زمینه بازی می کند. علی بر لزوم اتّحاد و همدلی در جامعه، بسی تأکید کرده است. آن بزرگوار، اتّحاد را ضامن بقای حکومت ها، و اختلاف را عامل سقوط دولت ها می داند، و از این رو، بسیار بر آن تأکید می ورزد. بخش هایی از خطبه «قاصعه» از جمله موارد درس آموز و تنبّه آفرین آموزه های حکومت علوی در شناخت ریشه های اختلاف و چگونگی دست یافتن به وحدت و همدلی است. او خود نیز در این جهت بیشترین تلاش را می کرد و از حقوق مسلّم خود چشم می پوشید تا جامعه در آتش اختلاف نسوزد…»[۳۰]رسول خدا، خود، ولیّ امر را سبب نظام اسلام دانسته و چنین می فرمایند: گوش بسپارید و اطاعت کنید از کسی که خداوند امر ولایت را به او سپرده است؛ چه، او سبب انسجام اسلام است.[۳۱]حضرت زهرا- خطبه ای درباره فدک ایراد فرموده و در آن ضمن ایجاد بصیرت دینی، امامت را منشأ یکپارچگی دانسته اند.[۳۲] یکی از نقش های امام در جامعه ی اسلامی سامان دهی نظام حقوقی است. حضرت علی در این باره می فرماید: به قضات شهرستان هایت بنویس تا هر حکمی را که در حقوق آن اختلاف داشتند، به تو گزارش کنند و آن گاه آن احکام را بررسی کن؛ آن چه را که موافق کتاب خدا و سنّت پیامبر خدا و حدیث امام خودت بود امضا کن و آنان را بر قبول و اجرای آن وادار، و در مورد آن چه برایت مشتبه بود، فقیهان را به حضور فرا بخوان و با ایشان گفت وگو کن، سپس آن چه را که مورد اتّفاق نظر فقیهان مسلمان در حضور تو بود، امضا و تنفیذ کن. هرچه را مورد اختلاف مردم باشد، باید به حکم امام برگرداند و بر امام است که از خداوند یاری بجوید و در اقامه ی حدود بکوشد و مردم را به اطاعت فرمان خویش وا دارد و جز از خداوند هیچ نیرویی نیست…»[۳۳]هم چنین، آن حضرت در توصیف چگونگی بصیرت دهی امامان معصوم: چنین فرموده است: آنان دانش را زنده کننده اند و نادانی را میراننده، بردباری شان شما را از دانش آنان خبر می دهد، و برون آنان از نهان، و خاموش بودن شان از حکمت بیان. نه با حق در ستیزند، نه با آن در خلاف. ستون های دینند و پناهگاه هایی که مردمان را نگاه می دارند. حق به آنان به جای خود باز گردید، و باطل از آن جا که بود رانده شد و زبانش از بن برید. دین را چنان که باید دانستند و فراگرفتند و به کار بستند، نه که تنها آن را شنیدند و به دیگران گفتند، که راویان دانش بسیارند، لیکن پاسداران آن، اندک به شمار.»[۳۴] اینک چند نمونه از منش بصیرانه امام علی ذکر می شود: در داستان شورا چون ابن عبّاس می دانست که نتیجه چیست، از علی خواست که در جلسه شرکت نکند. امّا علی با این که نظر ابن عبّاس را از لحاظ نتیجه تأیید می کرد، پیشنهاد را نپذیرفت و عذرش این بود: «من اختلاف را دوست ندارم».[۳۵]امام علیدر نامه اش به ابوموسی اشعری، در پاسخ به مسأله ی حکمیّت چنین فرمود: همانا بسیاری از مردم، از بسیاری بهره هایشان بی نصیب ماندند؛ پس به دنیا رو آوردند و از روی هوا سخن گفتند. من در این کار به جایگاهی شگفت رسیدم. مردمی خودپسند به آن گرد آمدند و من اکنون دملی را درمان می کنم که می ترسم سر نگشاید و بدان که در یکپارچه کردن امّت پیامبر و الفت آنان، کسی از من حریص تر نیست. من بدین کار، پاداش نیکو و بازگشتی کریمانه بجویم و به آن چه با خود عهد کردم، وفا کنم.»[۳۶]امام علی پیش از جنگ جمل- چنین فرمود:چون پیامبر قبض روح شد، ما، خانواده و خاندان و وارثان و خویشان او و نزدیک ترین مردم به او بودیم و با ما در این امر کشمکش نمی شد. پس قدرت پیامبرمان را از ما گرفتند و به دیگران سپردند، و به خدا سوگند، اگر از اختلاف مسلمانان و بازگشتشان به کفر هراسی نبود، تا سرحدّ توانمان، آن را دگرگون می ساختیم.»(۳۷)

۳.امر به معروف و نهی از منکر

ضرورت توجّه به این دو عنصر حیات بخش به عنوان دو رکن اساسی در اسلام، همواره از اهمّیت خاصّی برخوردار بوده است. هدف از امر به معروف و نهی از منکر، اصلاح جامعه اسلامی است؛ لذا احیای این دو از اهمّیت خاصّی برخوردار است. هم چنین، مهم ترین وسیله برای ایجاد بینش و بصیرت در جامعه اسلامی، احیای امربه معروف و نهی از منکر است. مطابق نصّ قرآن، مسأله ی امر به معروف و نهی از منکر، مسؤولیتی عمومی است. هر فرد نسبت به فرد دیگر، هر طبقه نسبت به طبقه ی دیگر، حکومت نسبت به مردم و مردم نسبت به حکومت این وظیفه را به عهده دارند که مراقب هم باشند و از انحراف، اعمال بد فردی و اجتماعی، فحشا، فساد، فسق، فجور و نیز انحرافات سیاسی جلوگیری کنند. ولی نخبگان در جامعه اسلامی در شناساندن راه خیر و سعادت و ایجاد بینش و بصیرت دینی وظیفه بیشتری دارند. امر به معروف و نهی از منکر در شریعت اسلامی، در قیاس با ادیان دیگر از اهمّیت بیشتری برخوردار است، و از همین رو، یکی از اوصاف پیامبر اکرم در تورات، اهتمام به امر به معروف و نهی از منکر شمرده شده است:اَلَّذینَ یتَّبِعونَ الرَّسولَ النَّبِی الاُمِّی الَّذی یجِدونَهُ مَکتوبـًا عِندَهُم فِی التَّوراهِ و الاِنجیلِ یأمُرُهُم بِالمَعروفِ و ینهاهُم عَنِ المُنکرِ[۳۸]شاید اهمّیت فوق العاده امر به معروف و نهی از منکر در اسلام، از آن روست که این دین برای همه مردم در تمامی اعصار تشریع شده[۳۹] و آخرین شریعت الهی است.[۴۰] از این رو، لازم است همه مؤمنان، به ویژه دانشمندان و نخبگان دینی، در بسط و حفظ شریعت بکوشند و با عمل به این دو فریضه، جانشین خدا و پیامبران: بر روی زمین باشند و اسلام را جاودانه کنند. با این همه، این دو فریضه ویژه اسلام نیست و در شرایع پیشین نیز واجب بوده؛ گرچه محدوده ی آن به گستردگی اسلام نبوده است. بر پایه ی روایتی از رسول خدا ، مراد از الَّذین یأمُروُنَ بِالقِسْطِ در آیه ی زیر، گروهی از بنی اسرائیل بوده اند که قاتلان پیامبران: را امر به معروف و نهی از منکر کردند و در این راه به شهادت رسیدند: اِنَّ الَّذینَ یکفُرونَ بِـآیـتِ اللّهِ و یقتُلونَ النَّبِیینَ بِغَیرِ حَقٍّ و یقتُلونَ الَّذینَ یأمُرونَ بِالقِسطِ مِنَ النّاسِ فَبَشِّرهُم بِعَذاب ألیم[۴۱]هم چنین، جمعی از «ربّانیون» یا دانشمندان مسیحی و «احبار» یا علمای یهود که از گفتار گناه آلود و حرام خوارگی نهی نمی کردند و در حقیقت، بصیرت دینی به وجود نمی آوردند، مورد نکوهش واقع شده اند:لَولا ینهاهُمُ الرَّبّـانیونَ و الاَحبارُ عَن قَولِهِمُ الإِثمَ و أکلِهِمُ السُّحتَ لَبِئسَ ما کانوا یصنَعون[۴۲]شماری از بنی اسرائیل نیز به سبب کفر و ترک نهی از منکر، از سوی حضرت داود و عیسی ۸لعنت شده اند:لُعِنَ الَّذینَ کفَروا مِن بَنی اِسرئیلَ عَلی لِسانِ داوودَ و عیسَی ابنِ مَریمَ ذلِک بِما عَصَوا وّ کانوا یعتَدون * کانوا لا یتَناهَونَ عَن مُنکرٍ فَعَلوهُ(۴۳)

۴.پرهیز از کتمان حقیقت

یکی دیگر از آفت های بصیرت، کتمان حقیقت است. در قرآن این مسأله درباره دانشمندان اهل کتاب مصداق دارد که وقتی نشانه های رسول خدا را با آن چه در بشارت های کتب آسمانی خود مطابق دیدند، موقعیّت خود را در خطر دانسته و حقیقت را کتمان کردند و از پیوستن اهل کتاب به جمع مسلمانان جلوگیری به عمل آوردند:و [یاد کن] هنگامی را که خداوند از کسانی که به آنان کتاب داده شده، پیمان گرفت که حتماً باید آن را [به وضوح] برای مردم بیان نمایید و کتمانش مکنید. پس، آن[عهد] را پشت سر خود انداختند و در برابر آن، بهایی ناچیز به دست آوردند؛ و چه بد معامله ای کردند.»[۴۴]اینان کسانی اند که علاوه برکتمان آیات الهی، در راه خدا آن گونه که باید قدم نگذاشته، و گمراهی را بر هدایت برگزیده اند. خدای متعال درباره ی ایشان می فرماید: آنان همان کسانی هستند که گمراهی را به [بهای] هدایت، و عذاب را به [ازای] آمرزش خریدند، پس به راستی چه اندازه باید بر آتش شکیبا باشند! چراکه خداوند کتاب[تورات] را به حق نازل کرده است،و کسانی که درباره ی کتاب[خدا] با یکدیگر به اختلاف پرداختند، در ستیزه ای دور و درازند.»[۴۵]آیه دیگری که در آن پیامد اخروی کتمان حقیقت آمده، آیه زیر است: کسانی که دلایل روشن و وسیله ی هدایتی را که نازل کرده ایم، بعد از آن که در کتاب برای مردم بیان ساختیم کتمان می کنند، خدا آن ها را لعنت کرده و همه لعن کنندگان نیز آن ها را لعن می کنند. مگر آنان که توبه و بازگشت