فایل پاورپوینت کامل کرم امام حسن مجتبی علیه السّلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کرم امام حسن مجتبی علیه السّلام :

اشاره

با اینکه تمام چهارده معصوم(ع) کریم و بخشنده بودند؛ اما امام مجتبی(ع) به «کریم اهل بیت(ع)» معروف شده اند. راز آن این است که انفاق ها و بخشش های حضرت ویژگی های خاصی دارد؛ از جمله اینکه در طول عمر خود دو بار اموال و دارایی های خود را در راه خدا تقسیم کردند و سه بار نیز ثروت خود را با فقرا به طور مساوی تقسیم نمودند.[۱] غیر از موارد فوق، آن حضرت گاهی مبالغ قابل توجهی را یک جا به مستمندان می بخشیدند، به طوری که موجب شگفتی می شد.

این گونه انفاق کردن هم بسیار بی نظیر است و هم سؤال برانگیز که آیا می شود کل مال خود را در راه خدا انفاق کرد؟ مگر توصیه به رعایت حد وسط و اعتدال نشده است؟

نکت چنین بخشش های چشم گیری آن است که حضرت با این کار برای همیشه شخص فقیر را بی نیاز می ساختند تا با این مبلغ سرمایه ای برای خود تهیه نماید و تمام احتیاجات خود را برطرف کرده، زندگی آبرومندانه ای تشکیل دهد؛ زیرا امام روا نمی دیدند مبلغ ناچیزی که خرج یک روز فقیر را به سختی تأمین می کند، به وی داده شود و در نتیجه او ناگزیر باشد برای تأمین روزی هر روز خود دست احتیاج به سوی این و آن دراز کند.[۲] از این گذشته، تنوع کمک ها و بخشش های حضرت بسیار قابل توجه است.

آنچه پیش رو دارید، بازخوانی انفاق ها و بخشش های امام حسن مجتبی(ع) است که در ذیل هر قسمت توضیح و پاسخ به شبهه ای که به نظر می رسد، ارائه می شود.

ارائ مفاهیم

معانی سه واژ مواسات، مساوات و ایثار در ضمن مثال بیان می شود: اگر کسی اندکی از اموال و دارایی خود را به شخص نیازمند ببخشد «مواسات» کرده است؛ ولی اگر اموال خود را به طور مساوی با فقیر تقسیم کند «مساوات» را به جای آورده و اگر تمام اموالش را به فرد محتاج داده و او را بر خود مقدم کند «ایثار» کرده است.[۳]

ایثار کردن فقط برای افرادی صادق خواهد بود که نه تنها پس از بذل دارایی خود در راه خدا، محتاج نخواهند شد؛ بلکه به خود اطمینان دارند که از راه های حلال روزی خود را به دست آورده و با همّت خویش هیچ وقت محتاج دیگران نخواهند بود. این نکته را نیز اضافه کنیم که انفاق انواعی دارد:

الف) انفاقات واجب، مانند: زکات، خمس، نفق افراد واجب النفقه؛

ب) انفاقات مستحب، مثل: صدقه، صل رحم، احسان به فقرا و ایتام و سادات، اعتلای کلم دین، مصارف حج و زیارت و سوگواری برای اهل بیت(ع)، کمک به اهل علم و نشر کتب علمی و سایر مصارف خیریه که هر یک در حد خود، عبادتی بزرگ و دارای ثوابی بسیارند.[۴]

انفاق بی نظیر

در روایت آمده: «خَرَجَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِی(ع) مِنْ مالِهِ مرَّتَینِ وَ قاسَمَ اللَّهَ مَالَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّی کانَ لَیعْطِی نَعْلًا وَ یمْسِک نَعْلًا وَ یعْطِی خُفّاً وَ یمْسِک خُفّاً؛[۵] آن حضرت دوبار تمامی دارایی خویش را در راه خدا دادند، و سه بار اموال خود را با خدا تقسیم کردند؛ به گونه ای که یک نعل را انفاق می نمودند و نعل دیگر را نگه می داشتند و یک کفش را انفاق می نمودند و کفش دیگر را نگه می داشتند.»

«ابن عساکر» به سندش از «عامر» نقل کرده است که گفت: «أَن اَلْحسَنَ بْنَ عَلِی (ع) قَاسَمَ اَللَّهَ مَالَهُ مَرَّتَینِ حَتَّی تَصَدَّقَ بِفَرْدِ نَعْلِهِ؛[۶] حسن بن علی (ع) با خدا اموالش را دو بار تقسیم نمود، تا آنجا که یک عدد از نعلینش را صدقه داد.»

ناامید نکردن سائل

روزی به امام حسن(ع) عرض شد: چرا هرگز نیازمندی را ناامید برنمی گردانید، اگرچه سوار بر شتر باشید؟ حضرت فرمودند: خود من هم نیازمند درگاه خداوند هستم و دوست دارم که خدا نیز مرا محروم نگرداند و شرم دارم در حالی که نیازمند هستم، نیازمندان را ناامید کنم. عادت خداوند این است که نعمت هایش را بر من ارزانی بدارد و عادت من این است که نعمت هایش را به بندگانش عطا کنم. می ترسم اگر از این عادت خود دست بردارم، خداوند نیز از عادت خود دست بردارد.[۷]

انفاق همراه با راهنمایی و ارشاد

روزی عثمان در کنار مسجد نشسته بود، مرد فقیری از او کمک مالی خواست. عثمان پنج درهم به وی داد. آن فقیر گفت: مرا نزد کسی راهنمایی کن که کمک بیش تری کند. عثمان به امام حسن و حسین(ع) اشاره کرد، وی پیش ایشان رفت و درخواست کمک نمود. امام مجتبی(ع) فرمودند: درخواست کردن از دیگران جایز نیست، مگر در سه مورد: دیه ای به گردن انسان باشد که از پرداخت آن عاجز است، یا بدهی و دِینی کمرشکن داشته باشد که توان ادای آن را ندارد، و یا فقیر و درمانده گردد و دستش به جایی نرسد. کدام یک از این موارد برای تو پیش آمده است؟ عرض کرد: اتفاقاً گرفتاری من یکی از همین سه چیز است. آن گاه حضرت پنجاه دینار به وی داد و به پیروی از آن حضرت، امام حسین(ع) چهل و نه دینار به وی عطا کردند. فقیر هنگام برگشت از کنار عثمان گذشت، عثمان گفت: چه کردی؟ جواب داد: تو کمک کردی؛ ولی هیچ نپرسیدی پول را برای چه منظوری می خواهم؟ اما امام حسن(ع) در مورد مصرف پول از من سؤال کرد، آن گاه پنجاه دینار عطا فرمودند. عثمان گفت: این خاندان کانون علم و حکمت و سرچشم نیکی و فضیلت هستند. نظیر آن ها را کی می توان یافت؟[۸]

القاء اندیشه در قالب احسان

گاهی حضرت با انفاقش در جامعه یک ایده و فکری را ترویج می کردند. مثل اینکه بهتر است پاسخ هدیه در مقام سخاوت، بهتر از انداز خود هدیه باشد: «قَالَ أَنَسٌ حَیتْ جَارِیهٌ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِی(ع) بِطَاقَهِ رَیحَانٍ، فَقَالَ لَهَا: أَنْتِ حرَّهٌ لِوَجهِ اللَّهِ، فَقُلْتُ لَهُ: فِی ذَلِک؟ فقَالَ: أَدَّبنَا اللَّهُ تَعَالَی، فَقَالَ : «وَ إِذا حُییتُمْ بِتَحِیهٍ فَحَیوا بِأَحْسَنَ مِنْها»[۹] وَ کانَ أَحْسَنَ مِنْهَا إِعْتَاقُهَا. وَ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِی(ع):

إِنَّ السَّخَاءَ عَلَی الْعِبَادِ فَرِیضَهٌلِلَّهِ یقْرَأُ فِی کتَابٍ محْکمٍ وَعَدَ الْعبَادَ الْأَسْخِیاءَ جِنَانَهُوَ أَعَدَّ لِلْبخَلَاءِ نارَ جَهَنَّم[۱۰]

انس می گوید: کنیزی دسته گلی برای امام حسن(ع) هدیه آورد. حضرت فرمودند: (در مقابل) شما را در راه خدا آزاد کردم، پس من اعتراض کردم و گفتم: به خاطر دسته گلی کنیز بخشیدی؟ امام فرمودند: خدای بلندمرتبه ما را این گونه تربیت کرده و فرموده است: هرگاه شما را تحیت و سلامی گفتند، شما به تحیت و سلامی بهتر یا مانند آن پاسخ دهید که خدا به حساب هر چیزی کاملاً خواهد رسید. و احسن از دسته گل، آزادی کنیز است. امام در شعری فرمودند:

بذل و بخشش برای بندگان خدا امر لازمی است که در قرآن کریم خوانده می شود. خدا بهشت خود را به بندگان بخشنده وعده داده، و جهنم را برای افراد بخیل مقرر فرموده است. کسی که دست هایش برای بینوایان بخشنده نباشد، مسلمان [کامل] نخواهد بود.»

بخشش هزار گوسفند

«ابوالحسن مدائنی» نقل می کند: در سفری امام حسن و حسین(ع) و عبدالله بن جعفر(رض) به حج می رفتند، شتری که زاد و توشه را همراه داشت، مفقود شد و آن ها گرسنه و تشنه و بی توشه ماندند. در راه به خیم پیر زنی رسیدند، از او پرسیدند: آب یا چیزی برای نوشیدن داری؟ گفت: بلی. سپس وارد خیمه شد، در حالی که جلوی خیم او گوسفندی بود، گفت: از این گوسفند بدوشید و از شیر او بیاشامید! آن ها نیز چنین کردند، سپس فرمودند: هیچ طعامی داری؟ گفت: غیر از این گوسفند، چیز دیگری ندارم. اگر می خواهید، این گوسفند را سر ببرید تا برای شما طعامی مهیا سازم. یکی از آن ها آن گوسفند را ذبح نموده، پوست کند و پیرزن غذایی پخت و آن ها تناول فرمودند و بعد استراحت کردند تا هوا خنک شد.

چون حرکت کردند، امام حسن(ع) فرمودند: ما جماعتی از قریش هستیم که به این سمت (خان خدا) می رویم. چون به سلامت بازگردیم، ان شاءالله، نزد ما بیا تا احسان شما را جبران کنیم. وقتی ایشان رفتند. شوهر زن آمد و او از مهمانان و ذبح گوسفند خبر داد، شوهر غضب نموده، گفت: وای بر تو! گوسفند را برای جماعتی ذبح کردی که نمی شناختی و می گویی آنان گفتند که ما از قریش هستیم؟ بعد از مدتی این خانواده مجبور شدند به مدینه بروند. زن و شوهر پشکل شتر به مدینه حمل کرده، می فروختند و با آن امرار معاش می کردند.

روزی این مرد و زن از کوچه های مدینه می گذشتند که ناگاه امام حسن(ع) در حالی که بر در خان خود نشسته بود، آن زن را دید و شناخت؛ ولی زن آن حضرت را نشناخت. امام غلامی را فرستاده، او را احضار کرد و فرمودند: آیا مرا می شناسی؟ گفت: نه. فرمودند: من در فلان روز مهمان شما بودم. سپس هزار گوسفند از گوسفندهای صدقه برای او خرید و هزار دینار اشرفی دیگر به او داد و غلامی را همراه وی کرده، نزد برادرش امام حسین (ع) فرستاد، آن حضرت فرمودند: برادرم حسن(ع) به شما چه صله ای داد؟ عرض کرد: هزار گوسفند و هزار دینار. آن حضرت نیز به او صله دادند و غلام خود را همراه او کرده، نزد عبدالله بن جعفر فرستادند، او گفت: حسن و حسین(ع) به تو چه صله ای دادند؟ گفت: هزار گوسفند و هزار دینار. گفت دو هزار گوسفند و دو هزار دینار به او بدهند، و فرمود که اگر اول نزد من می آمدی، آن دو بزرگوار را به زحمت نمی انداختم. پس زن و شوهر خوشحال برگشتند. در «مناقب» آمده است که کمک عبدالله به انداز امام حسن